Trasa 2 ( 25,5 km, 8 h):
Międzylesie – Zamek Szczerba – Jagodna – Spalona (schr. Jagodna)

Międzylesie – 6,5 km – Różanka – 2,3 km – Solna Jama – 2,4 km – Zamek Szczerba – 1,6 km – Gniewoszów – 1,9 km – Nad Gniewoszowem – 2,2 km – Poniatów – 0,8 km – Przełęcz nad Porębą – 3,6 km – Jagodna – 4,2 km – Spalona (Schronisko Jagodna)

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacja Międzylesie na linii Wrocław – Międzylesie/Lichkov (D9), nocleg w Schronisku Jagodna.

Charakterystyka – Długa trasa biegnąca przez południową część Gór Bystrzyckich (Pasmo Czerńca i Jagodnej), przez Międzylesie szlak żółty i czerwony, dalej szlak niebieski. Nawierzchnia – zróżnicowana – drogi gruntowe i bite, szutrówki z dłuższymi odcinkami asfaltowymi.

Atrakcje:

  • – Międzylesie – zabytkowa stacja, centrum miasta, kościół poewangelicki, domy tkaczy, rynek, renesansowo-barokowy zamek, kolumna maryjna, barokowy kościół farny, kościół cmentarny
  • – Różanka – barokowy kościół, liczne figury
  • – jaskinia Solna Jama
  • – ruiny Zamku Szczerba
  • – Gniewoszów – barokowy kościół
  • – widokowe łąki nad Gniewoszowem
  • – wieża widokowa na Jagodnej
  • – Schronisko Jagodna

Trasa zaczyna się na stacji Międzylesie (460 m).

Stacja Międzylesie położona jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie, a w 2008 r. na odcinku Międzylesie – Lichkov. Duża stacja graniczna, niegdyś posiadała sporo połączeń międzynarodowych do Pragi, Wiednia i Budapesztu. Obecnie kursują tędy pociągi osobowe KD z Wrocławia do Lichkova, gdzie można się przesiąść na czeskie pociągi w kierunku Ústí nad Orlicí i dalej do Pragi. Stacja posiada dwa perony, połączone przejściem nadziemnym. Ruchem kieruje nastawnia ML z pocz. XX w., druga nastawnia ML2 położona w południowej części stacji została rozebrana, podobnie jak znajdująca się obok niej lokomotywownia. Zachowała się wieża ciśnień z 1908 r. Ceglany budynek dworca pochodzi z lat budowy linii, po remoncie w latach 2003-04 mieści się w nim Ośrodek Pomocy Społecznej. Obok znajdują się zabudowania dawnych urzędów celnych i granicznych. W północnej części stacji znajduje się kilka magazynów towarowych, do których prowadzą ślepo zakończone tory ładunkowe. W pobliżu dworca, przy ul. Kolejowej stoją dawne domy dla pracowników kolejowych.

Ze stacji idziemy szlakiem żółtym ul. Kolejową, obok punktu widokowego na Międzylesie i Masyw Śnieżnika. Mijamy kolejowe budynki mieszkalne i schodzimy schodkami do ul. Klonowej i Pionierów. Na skrzyżowaniu z ul. Leśną można podejść do kościoła poewangelickiego.

Neoromański kościół ewangelicki pochodzi z lat 1889-1900, po 1945 r. znajdowały się w nim magazyny, hala sportowa i sklep meblowy. Zdewastowany budynek odremontowano w latach 2005-11, służy obecnie jako świątynia katolicka pod wezwaniem św. Jana Pawła II. Wokół znajduje się dawny cmentarz ewangelicki.

Fragmentem drogi gruntowej docieramy do ulicy, którą przekraczamy Nysę Kłodzką i skręcamy w ul. Wojska Polskiego. Na skrzyżowaniu stoi pomnik poległych w I wojnie światowej. Z prawej przychodzi szosa nr 33 z przejścia granicznego w Boboszowie, mijamy willę z 1880 r., obecnie siedzibę biblioteki i izby regionalnej, młyn z ok. 1900 r. i częściowo zachowaną kamienicę kupca Ludwiga z ok. 1740 r., w której mieści się Zajazd Sukiennice. Docieramy do wydłużonego rynku (pl. Wolności), gdzie zmieniamy kolor szlaku na czerwony, na rogu rynku po prawej znajdują się domy tkaczy (445 m).

W końcu XVIII w. powstał tu zespół drewniano-murowanych domów tkaczy z podcieniami, zwanych Siedmioma Braćmi, dzisiaj pozostały z niego dwa budynki.

Na środku rynku stoi kolumna maryjna.

Wotywna kolumna maryjna została ufundowana w 1698 r. przez hrabiego Michaela Wenzela von Althanna po pożarach i powodziach, które nawiedzały miasto. Pod MB z Dzieciątkiem ustawiono figury św. Wacława, Benedykta, Huberta i Michała Archanioła. W pobliżu stoi rzeźba Wilka Międzyleskiego z 2014 r., fontanna i dawny pomnik XV-lecia wyzwolenia z 1960 r., obecnie upamiętniający miasto Międzylesie.

W zachodniej pierzei rynku znajduje się okazały zespół zamkowo-pałacowy.

Gotycki zamek wznieśli ok. 1370 r. von Glaubitzowie, po zniszczeniu przez husytów w XV w., zachowała się z niego jedynie Czarna Wieża. Kolejni właściciele, von Tschirnhausowie zbudowali w latach 1580-90 renesansową budowlę, do której w latach 1614–22 dostawiono skrzydło południowe i wschodnie. Wreszcie w latach 1684-95 von Althannowie postawili obok barokowy pałac wg projektu Jacopo Carove. W 1778 r. powstał łącznik do sąsiedniego kościoła. W 1972 r. wskutek pożaru od uderzenia pioruna zniszczeniu uległa część renesansowa. W latach 2008-09 odnowiono część barokową, znajdują się w niej restauracja i hotel. Pałac udostępniony jest do zwiedzania.

Renesansowy kościół Bożego Ciała powstał w latach 1600-13. W latach 1676-99 Althannowie przebudowali go na barokowy (powstała wtedy wieża) i ponownie w latach 1712–13. Wewnątrz znajduje się barokowe wyposażenie, którego najciekawszym elementem jest ambona w kształcie łodzi z 1760 r. Pod kościołem stoi krzyż z 1883 r., a na północ od niego kapliczka z 1. poł. XIX w.

Obok kościoła stoi neogotycki ratusz z 1881 r., pełniący funkcję siedziby Urzędu Miasta i Gminy.

Opuszczamy rynek ul. Waryńskiego, na skwerku zasadzono dąb, wyhodowany z żołędzi z zebranych z najstarszego w Polsce Dębu Chrobrego, o czym świadczy pomniczek z 2006 r. Przekraczamy potok Dolna, koło mostku stoi figura św. Jana Nepomucena z 1775 r. Na skrzyżowaniu z ul. Słowackiego można podejść 200 m w prawo do kościoła cmentarnego św. Barbary.

Gotycki kościół cmentarny św. Barbary powstał w 1491 r. W czasie wojny 30-letniej (1618-48) uległ zniszczeniu, odbudowano go w 1670 r. w stylu barokowym. Na południowej ścianie świątyni znajduje się kilka rzadko spotykanych epitafiów mieszczańskich z godłami cechowymi z XVII w.

Docieramy do rozdroża z krzyżem z 2008 r., gdzie opuszczamy szosę nr 33, biegnącą do Bystrzycy Kłodzkiej i Kłodzka i skręcamy w zaczynającą się tutaj szosę nr 389, prowadzącą przez Góry Bystrzyckie do Spalonej, Zieleńca i przełęczy Polskie Wrota (tzw. Autostrada Sudecka).

Droga powstała w latach 1931–38 wzdłuż ówczesnej granicy niemiecko-czechosłowackiej, równolegle do czeskiej linii obronnej w Górach Orlickich. Oficjalnie miała pełnić rolę turystyczną, przy jej budowie ważną rolę pełniły też względy militarne, miała bowiem pomóc w szybkim rozlokowaniu wojsk w razie konfliktu. Drodze nadano imię Hermanna Göringa, który podobno polował w okolicznych lasach. Ma duże walory widokowe i turystyczne, obecnie jest częściowo zmodernizowana, jednak odcinek Gniewoszów – Spalona jest w złym stanie technicznym.

Ul. Lipową przekraczamy Nysę Kłodzką, mijamy oczyszczalnię ścieków, miejsce dawnego folwarku Neuer Meierhof i most na Wapniarce. Przechodzimy pod wiaduktem linii kolejowej Kłodzko – Międzylesie i rozpoczynamy podejście na boczny grzbiet Gór Bystrzyckich. Szosa wije się zakosami, szlak biegnie skracającą je ścieżką, która w sezonie wegetacyjnym może być zarośnięta. Przecinamy dwukrotnie szosę i wracamy do niej koło ruin wapienników. Roztacza się stąd widok na Masyw Śnieżnika, Rów Górnej Nysy i Międzylesie. Osiągamy linię grzbietu (540 m) pod Kopczykiem (596 m), droga w lewo prowadzi do powstałego niedawno Buddyjskiego Ośrodka Odosobnieniowego Nagodzice

Buddyjskiego Związku Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu. Po prawej widać odkryty grzbiet Tanecznicy (549 m). Przed nami widok na Różankę i Góry Bystrzyckie, skręcamy w słabo widoczną ścieżkę, którą schodzimy skracając zakos szosy do Różanki. Wracamy na szosę i mijamy dawną fermę. Na skrzyżowaniu z szosą do Niemojowa znajduje się miejsce odpoczynku z postawionym w 2008 r. pomnikiem 650-lecia Różanki i kapliczką maryjną. Idziemy przez położoną w dolinie Różanej wieś, obok dwóch starych kapliczek i leśnictwa. Docieramy do centrum wsi z zespołem zabytków, zgrupowanych wokół kościoła (448 m). Najpierw spotykamy figurę św. Jana Nepomucena z 1738 r. i plebanię z 2. poł. XVIII w., przebudowaną w końcu XIX w. Naprzeciwko stoi budynek dawnej szkoły z 1822 r. Za plebanią stoi figura Ecce Homo z 1722 r., przeniesiona w 1941 r. z pobocza szosy do Niemojowa i zdradzająca cechy ludowej sztuki tzw. warsztatu lesickiego, którego ośrodkiem była sąsiednia wieś Lesica. Dalej stoi figura św. Floriana, pomnik poległych w I wojnie światowej i kostnica z ok. 1756 r., znajdująca się obok samego kościoła. Kościół Wniebowzięcia NMP pochodzi z 1591 r., przebudowano go na barokowy w latach 1659-61 i 1755-56. Wewnątrz znajduje się bogate wyposażenie barokowe z polichromiami. Naprzeciwko kościoła stoi budynek dawnej poczty.

Docieramy do skrzyżowania z budynkiem remizy strażackiej z 2. poł. XIX w., w której urządzono w 2005 r. Muzeum Różańskie. Za nim znajduje się budynek dawnego browaru z 1890 r. i dworku z końca XVIII w. Skręcamy w boczną ulicę, prowadzącą obok ośrodka Regle ulokowanego w budynku domu opieki z 1765, przebudowanego ok. 1815 r. i w okresie powojennym. W kolejnym ośrodku Towarzystwa Przyjaciół Dzieci mieściło się nadleśnictwo i dom wypoczynkowy dla matek, a po 1945 r. szkoła. Opuszczamy Różankę i podchodzimy drogą gruntową, przechodzącą w ścieżkę, docierając na linię grzbietu na zboczu góry Sieniec (675 m). Wkraczamy w las i osiągamy szutrówkę w dolinie Gołodolnika, którą docieramy do rozdroża pod Solną Jamą. Skręcamy tu w drogę gruntową, którą przekraczamy potok i zaczynamy podejście. Po prawej stronie znajduje się jaskinia Solna Jama (578 m).

Jaskinia Solna Jama powstała wskutek wypłukiwania przez wodę marmurów, tworzących małą soczewkę wśród otaczających je łupków metamorficznych. Posiada długość ok. 50 m, z czego dostępne jest 25 m. Jaskinię opisywano już w 2. poł. XVIII w., jej nazwa pochodzi podobno od lizania skał przez owce, które brały marmur za sól. Obecne wejście odkryto podczas prac w kamieniołomie, poprzednie znajdowało się niżej, nad potokiem. W jaskini występuje endemiczny bezskrzydły owad Onychiyrus paxi i ślepy skorupiak Nimphargus puteanus.

Osiągamy malownicze łąki pod Gniewoszowem (620 m), z widokiem na Masyw Śnieżnika.  Skręcamy w ścieżkę, którą schodzimy do równoległej drogi gruntowej. Na linii grzbietu ponownie skręcamy w ścieżkę, którą schodzimy do lasu i ruin zamku Szczerba (514 m).

Zamek Szczerba (Śnielinek) powstał na naturalnie obronnym amfibolitowym wzniesieniu u zbiegu potoków Głownia i Gołodolnik dla ochrony traktu z Kłodzka do Czech. Podobno drewniany gród istniał tu już w XI w. Murowany zamek zbudowano w XIII w., stanowił centrum zarządzania niewielkim państewkiem feudalnym, do którego należały okoliczne wsie. W końcu XIII w. król czeski Wacław II podarował go cystersom z Kamieńca Ząbkowickiego. Po zniszczeniu w 1318 r. zamek odbudowali von Glaubitzowie. Opuszczono go po zniszczeniu przez husytów w 1428 r., resztę murów rozebrano w 1770 r. Jego nazwa funkcjonowała później jako tytularna siedziba właścicieli Międzylesia. Obecnie ruiny zamku o wymiarach 40×16 m obejmują fragmenty murów, basztę, dziedziniec oraz pozostałości budynku mieszkalnego i bramy. Obok znajduje się wiata oraz pomnikowe Diabelskie Głazy.

Spod zamku schodzimy ścieżką do doliny Głowni i ponownie szosy nr 389 z Międzylesia. Rozpoczynamy podejście, biegnące przez całą wieś Gniewoszów i docieramy do kościoła (622 m).

Renesansowy kościół św. Michała Archanioła powstał w 1568 r., przebudowano go na barokowy w 1693 i 1785 r. Wewnątrz znajduje się barokowo-rokokowe wyposażenie i renesansowa chrzcielnica z XVI w. Pod kościołem stoi pomnik poległych w 1. wojnie światowej i XIX-wieczny krzyż, świątynię otacza stary cmentarz.

Pniemy się dalej szosą, za placem zabaw znajduje się zniszczona figura św. Jana Nepomucena.

Na końcu Gniewoszowa opuszczamy dolinę Głowni, podchodząc zboczem Gniewosza (850 m) do linii głównego grzbietu Gór Bystrzyckich i rozdroża (741 m). Skręcamy w drogę szutrową i schodzimy przez malownicze łąki z widokiem na odkryte szczyty Jedlnika (747 m) i Dębosza (772 m) oraz dalsze partie Gór Bystrzyckich i Orlickich.

Mijamy przysiółek o dawnej nazwie Fuchswinkel (Lisi Kąt), po czym docieramy do wyludnionej wsi Poniatów. Mijamy zabytkową kapliczkę i docieramy do rozdroża (643 m), gdzie skręcamy w zarośniętą ścieżkę w lewo. Możemy tu też pójść dalej prosto przez wieś i obejść zarośnięty odcinek szosami. Podchodzimy wśród ruin zabudowań do szosy z Rudawy, którą osiągamy widokową Przełęcz nad Porębą (694 m) w głównym grzbiecie gór z krzyżem i ławką. Osiągamy tu ponownie drogę nr 389 z Międzylesia (tzw. Autostrada Sudecka). Przed nami widok na najwyższy szczyt pasma – Jagodną, gdzie będziemy się kierować i odległy Masyw Śnieżnika. Można tu podejść 340 m w prawo drogą polną do bunkra, postawionego w 1936 r. dla ochrony Autostrady Sudeckiej, w miejscu możliwego ataku czechosłowackiego. Kolejny bunkier, również z 1936 r. znajduje się 170 m drogą gruntową w lewo i ścieżką w prawo. Na przełęczy istnieje możliwość skrócenia trasy i zejścia prosto 6,3 km szosą przez Porębę do stacji Długopole-Zdrój.

Idziemy zboczem Troszczyny (769 m), wkraczamy w las i skręcamy w drogę gruntową, opuszczając Autostradę Sudecką. Podchodzimy dość stromo, na pierwszym skrzyżowaniu można podejść 320 m w lewo do barokowego Ukrzyżowania, stojącego na siodle pod Troszczyną. Docieramy do miejsca odpoczynku, skąd kontynuujemy podejście szutrówką, biegnącą zboczem południowej kulminacji Jagodnej. Osiągamy siodło z kolejnym miejscem odpoczynku, ostatni etap podejścia doprowadza nas na szczyt Jagodnej (977 m).

Jagodna to najwyższy szczyt Gór Bystrzyckich, chociaż główna kulminacja znajduje się na Jagodnej Północnej (985 m). Zbudowany jest z twardych granitognejsów, stromą 300-metrową krawędzią opadających do Rowu Górnej Nysy. W 2019 r. powstała tu stalowo-drewniana wieża widokowa o wys. 23 m, zapewniająca szeroką panoramę Gór Bystrzyckich i Orlickich, Rowu Górnej Nysy i Kotliny Kłodzkiej oraz Masywu Śnieżnika. Przez szczyt biegnie trasa rowerowa Singletrack Glacensis.

Teraz czeka nas tłumnie uczęszczany odcinek szlaku, prowadzący od wieży widokowej do Spalonej. Idziemy dalej szeroką szutrową Nową Drogą obok punktu widokowego i miejsca odpoczynku, po lewej znajduje się prawdziwy najwyższy szczyt Gór Bystrzyckich – Jagodna Północna (985 m). Za kulminacją 965 m rozpoczynamy zejście, szlak schodzi na chwilę z szutrówki, biegnąc równoległą ścieżką. Wracamy na szutrówkę, mijamy siodło pod Sasanką (882 m) i docieramy do skrzyżowania, gdzie dochodzi Pylista Droga z miejscem odpoczynku. Mijamy kulminację Sasina (865 m) i ostatnim etapem zejścia (szlak opuszcza tu na chwilę szutrówkę) docieramy do polany Spalonej. Mijamy przekaźnik, wiatę i pomnik 500-lecia wsi, przecinamy Autostradę Sudecką i docieramy do Schroniska Jagodna, gdzie kończy się nasza trasa.

Schronisko Jagodna powstało ok. 1895 r. jako gospoda, po remoncie w latach 1927-33 Kłodzkie Towarzystwo Górskie uruchomiło tu schronisko, działające obecnie pod szyldem PTTK. Naprzeciwko stoi krzyż z 1814 r., natomiast przy szosie poniżej i powyżej schroniska znajdują się dwa bunkry z lat 30. XX w., chroniące zbudowanej wtedy Autostrady Sudeckiej, co ciekawe są one zamaskowane jako zwykłe budynki gospodarcze. Schronisko położone jest na tzw. Przełęczy Spalona (812 m), która faktycznie jest tylko miejscem przejścia szosy przez grzbiet Gór Bystrzyckich, właściwa przełęcz znajduje się niżej, na szlaku w kierunku Lasówki. Poniżej schroniska znajduje się punkt widokowy na północną część Gór Bystrzyckich i Góry Orlickie.

Wrocław i okolice: