Trasa 36 (25,9 km, 8,25 h, suma podejść 1100 m) :
Złoty Stok – Ptasznik – Kłodzka Góra – Bardo

Złoty Stok – 5,3 km – Chwalisław – 2,8 km – Przełęcz Leszczynowa – 6,1 km – Przełęcz Kłodzka – 2,8 km – Kłodzka Góra – 3,3 km – Przełęcz Łaszczowa – 3,7 km – Kalwaria – 2,1 km – Bardo

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – Złoty Stok – komunikacja autobusowa, stacja Bardo Śląskie na linii Wrocław – Kłodzko – Międzylesie/Lichkov (D9).

Charakterystyka – Długa trasa biegnąca przez północną część Gór Złotych (pasmo Jawornika Wielkiego) i Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich na ich najwyższy szczyt – Kłodzką Górę, szlak czarny, od Przełęczy Leszczynowej szlak niebieski.

Nawierzchnia – głównie drogi gruntowe z dłuższymi odcinkami dróg bitych, szutrowych i asfaltowych.

Atrakcje:

  • Złoty Stok – cmentarz z kościołem i mauzoleum Güttlerów, rynek z klasycystycznym ratuszem i kamienicą Fuggerów, renesansowy kościół św. Krzysztofa, neogotycki kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
  • użytek ekologiczny Hałda Storczykowa na terenie dawnej kopalni złota
  • widoki znad Chwalisławia
  • Chwalisław – barokowy kościół i Nepomucen
  • rumowisko skalne na Ptaszniku
  • widoki z okolic Przełęczy Kłodzkiej
  • wieża widokowa na Kłodzkiej Górze
  • dawne słupki graniczne i widok z wyrębów na Ostrej Górze
  • barokowa kaplica na Kalwarii z drogą krzyżową
  • Obryw Skalny z widokiem na Bardo
  • kaplica przy Źródle Marii
  • ruiny zamku nad Bardem
  • Bardo – przełom Nysy Kłodzkiej i zabytkowa stacja

Trasa zaczyna się w Złotym Stoku (350 m). Z przystanku autobusowego idziemy ul. Kłodzką, którą prowadzi droga nr 46 Kłodzko – Nysa – Opole. Na skrzyżowaniu z drogą nr 390 do Kamieńca Ząbkowickiego znajduje się kościół cmentarny.

Kościół Św. Trójcy zbudowali w 1583 r. ewangelicy. Pełnił on funkcję kaplicy cmentarnej, z wyjątkiem lat 1687-98, kiedy był ewangelickim kościołem parafialnym. Obiekt wielokrotnie przebudowywano, aż do 1927 r. Kościół posiada renesansowy portal, na murach znajdują się płyty nagrobne ostatniego opata i przeora cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego. Przed kościołem stoi krzyż z 1889 r.

Świątynia przylega do dawnego cmentarza, zamkniętego w 1966 r. Zachowały się tu stare nagrobki, pochowano tu znanego architekta Ludwiga Schneidera. W rogu cmentarza znajduje się mauzoleum rodziny przemysłowców Güttlerów z 1874 r., odremontowane w 2017 r.

Skręcamy w ul. 3 Maja, gdzie zaczyna się szlak czarny, nazwany imieniem Jana Szczypińskiego, działacza turystycznego i inicjatora jego wyznakowania. Na sąsiadującym z ulicą pl. Mickiewicza znajduje się pomnik patrona z 1976 r., postawiony na miejscu pomnika poległych w I wojnie światowej z 1922 r., rośnie tu też pomnikowy jawor. Naprzeciwko stoją dwie okazałe XIX-wieczne kamienice, połączone bramą przejazdową, natomiast pod nr 1 znajdował się hotel Dukat. Docieramy do Rynku, na jego rogu stoi budynek zarządu tutejszych kopalni i zakładów Haus Güttler z 1895 r., później mieszczący dyrekcję Zakładów Tworzyw i Farb.

Na środku Rynku stoi skromny klasycystyczny ratusz z 1801 r., w którym mieści się siedziba Urzędu Miasta i Gminy. Pod ratuszem znajduje się pomnik poległych w I wojnie światowej w formie leżącego lwa, odsłonięty w 1922 r. na pl. Mickiewicza i przeniesiony w obecne miejsce w 1978 r. Rynek otaczają kamienice z XVIII-XIX w., w południowej pierzei znajduje się kamienica znanego rodu bankierów – Fuggerów, którzy posiadali tutejsze kopalnie złota. Budynek powstał ok. 1520 r., odbudowano go po wielkim pożarze miasta w czasie wojny trzydziestoletniej w 1638 r., kiedy to uzyskał barokową fasadę. W sąsiedniej kamienicy od 1749 r. znajdowała się szkoła ewangelicka. Na rogu ul. Wojska Polskiego stoi neoklasycystyczny Hotel Schwarzer Adler (Czarny Orzeł) z 1870 r., w którym znajdowała się później restauracja Złoty Jar.

Z Rynku warto podejść 100 m pl. Kościelnym do mennicy zbudowanej w 1520 r. przez księcia ziębicko-oleśnickiego Karola I Podiebradowicza. Była to największa mennica książęca na Śląsku, funkcjonowała do 1621 r.  Później ulokowano tu Urząd Górniczy, w latach 1769-79 Wyższy Urząd Górniczy dla całego Śląska, a do 1903 r. Sąd Miejski.

Dalej znajduje się późnogotycki kościół pod wezwaniem patrona górników św. Krzysztofa z lat 1513-17, postawiony na miejscu wcześniejszego z XIV w. Renesansową wieżę dobudowano w 1543 r. Odbudowana po pożarze w 1638 r. świątynia służyła ewangelikom. Po 1945 r. ulokowano tu salę gimnastyczną. W 2020 r. rozpoczął się remont, po którym budynek ma pełnić funkcję sali wystawienniczej, a na wieży ma powstać punkt widokowy. Portal kościoła ozdobiony jest herbami Złotego Stoku i księstwa ziębicko-oleśnickiego, w kruchcie zachowały się płyty nagrobne z XVI w. 

Z Rynku skręcamy w ul. Wojska Polskiego, pod nr 2 stoi zbudowana w 1895 r. siedziba właściciela kopalni Reicher Trost i huty arszeniku Hermana Güttlera z portalem posiadającym elementy górnicze. Naprzeciwko pod nr 3 znajduje się kamienica z 1840 r. z portalem z dwoma lwami. W XVIII-wiecznej kamienicy pod nr 18a, przebudowanej pod koniec XIX w. mieściła się poczta. W sąsiednim budynku nr 20 z tego samego okresu znajdował się Hotel zur Post (Pod Pocztą), obecnie funkcjonujący pod nazwą Gold Stok. Skręcamy w ul. Bolesława Chrobrego, poniżej znajduje się pl. Kościuszki ze skwerem i pomnikiem Jana Pawła II. Docieramy do kościoła Niepokalanego Poczęcia NMP.

Pierwotny kościół katolicki powstał w 1709 r., w zaadoptowanym do tego celu budynku urzędu cesarskiego. Obecną, neogotycką świątynię zbudowano w latach 1875-75 z kamienia. Neogotyckie wyposażenie wnętrza pochodzi z lat budowy. Przed kościołem stoi figura św. Jana Nepomucena z 1783 lub 1786 r. oraz XIX-wieczny krzyż.

Docieramy do ul. Spacerowej, którą biegnie droga nr 390 do Lądka-Zdroju.

Pod nr 1 mieściło się w latach 1984-94 Muzeum Hutnictwa i Kopalnictwa Rud Złota. Dalej stoi budynek szpitala fundacji św. Józefa z 1909 r., obecnie Dom Seniora Salutaris. Skręcamy w ul. Górniczą i rozpoczynamy podejście doliną Kłodzkiego Wąwozu w Górach Złotych. Ulica przechodzi w drogę szutrową, którą wkraczamy w las. Przy trasie stoją tablice ścieżki dydaktycznej, opisującej historię górnictwa złota. Mijamy sztolnię Emanuel i docieramy do sztolni Goldesel (Złoty Osioł) dawnej kopalni Reicher Trost (Bogate Pocieszenie), na terenie tym utworzono użytek ekologiczny Hałda Storczykowa.

Utworzony w 2003 r. użytek obejmuje hałdę dawnej kopalni, gdzie występuje jedno z największych w Polsce skupisk storczyka męskiego. Rosną tu także inne rośliny chronione: lilia złotogłów, kruszyna pospolita, dziewięćsił bezłodygowy, goryczka gorzkawa, goryczka orzęsiona, centuria pospolita, goździk kropkowany i kruszczyk szerokolistny. Sama kopalnia złota (później arszeniku) funkcjonowała od 1. poł. XVI w. do 1961 r., pozostały po niej nikłe ślady.

Mijamy sztolnię Jan i docieramy ponownie do drogi Złoty Stok – Lądek-Zdrój, zbudowanej w latach 1845-60 przez ks. Mariannę Orańską. Można tu odpocząć w wiacie turystycznej.  Osiągamy polanę z przysiółkiem Biała Góra, położoną u stóp Ciecierzy (654 m). Skręcamy w drogę szutrową prowadzącą do dawnej leśniczówki Weisseberg z 1900 r. i ponownie w drogę bitą, którą przecinamy szosę (530 m). Rozpoczynamy zejście i opuszczamy las, z łąk roztacza się widok na masyw Kłody i Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich. Skręcamy w drogę bitą, która przechodzi w asfalt i docieramy do położonego w dolinie Mąkolnicy Chwalisławia i szosy z Mąkolna (435 m). Idziemy podnóżem Trzmielaka (458) w górę doliny, obok świetlicy wiejskiej i zabytkowej kapliczki, naprzeciwko której znajduje się wiata turystyczna. Przy rozdrożu z Szewską Drogą stoi figura św. Jana Nepomucena z 1728 r. Docieramy do kościoła.

Barokowy kościół św. Jakuba Apostoła zbudowano w latach 1722-26. Wewnątrz zachował się rokokowy ołtarz główny z poł. XVIII w. i gotycka rzeźba św. Mikołaja. Pod kościołem stoi krzyż z 1890 r., kolejny znajduje się na położonym powyżej świątyni cmentarzu.

Idziemy przez górną część wsi, położoną w zwężeniu doliny między Maślakiem (558 m) i Kopciową (605 m). Za krzyżem z lat 80. XIX w. szosa przechodzi w drogę szutrową, mijamy miejsce odpoczynku i skręcamy w kolejną szutrówkę. Podchodzimy stromiej przez zagajniki do polany, gdzie warto podejść w prawo do punktu widokowego na Jawornik Wielki i położoną w dole wieś. Skręcamy w drogę gruntową, którą osiągamy Przełęcz Leszczynową (608 m) w głównym grzbiecie Gór Złotych z miejscem odpoczynku, węzłem tras rowerowych singletrack i kapliczką św. Huberta, postawioną w 1996 r. na miejscu dawnej Piety z 1672 r. Grzbietem gór prowadzi historyczna granica Śląska i Ziemi Kłodzkiej, którą będziemy podążać aż na Przełęcz Łaszczową.

Zmieniamy kolor szlaku na niebieski szlak E3 Atlantyk – Morze Czarne, łączący Portugalię z Turcją i rozpoczynamy podejście przez wyręby. Droga przechodzi w stromą ścieżkę, prowadzącą przez malownicze rumowisko skalne, którą osiągamy szczyt Ptasznika (718 m). Schodzimy dość stromo drogą gruntową na Przełęcz Chwalisławską (572 m), gdzie powracamy do szutrówki. Znajduje się tu wiata tras singletrack. Schodzimy zboczem Bodaka (621 m) przez widokowy wyrąb, przecinając kilkukrotnie trasę singletrack. Osiągamy wypłaszczenie pod Sokolcem Małym (560 m) i docieramy do wąskiej szosy, biegnącej z Jaszkowej Górnej przez przysiółek Gaj. Opuszczamy las i idziemy zboczem Zamczyska (508 m), skąd rozciąga się widok na Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich, którym będzie prowadził dalszy etap naszej trasy. Schodzimy lekko, w oddali po lewej znajduje się dawny folwark Kaltevorwerk, obecnie znany pod nazwą Siemiątków. Mijamy przekaźnik i docieramy na Przełęcz Kłodzką (482 m), gdzie przecinamy drogę nr 46 Kłodzko – Nysa – Opole.

Przełęcz oddziela także Góry Złote od Gór Bardzkich, stanowiąc granicę Sudetów Wschodnich i Środkowych. Można tu odpocząć w wiacie turystycznej, popularność tego miejsca znacząco wzrosła po otwarciu w 2020 r. wieży widokowej na Kłodzkiej Górze, prowadzi stąd najkrótsze dojście na nią.

Wkraczamy w Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich, drogą gruntową podchodzimy stromo na Podzamecką Kopę (616 m) z widokowym wyrębem. Obniżamy się na Przełęcz Podzamecką (595 m), przecinamy szutrówkę i skręcamy w ścieżkę, którą podchodzimy równie stromo na Grodzisko (734 m). Schodzimy drogą gruntową na siodło, za którym już łagodniej osiągamy Jelenią Kopę (754 m) i Przełęcz Trzy Granice, której nazwa pochodzi od położenia na granicy dawnych dóbr wojciechowickich, podzameckich i opactwa w Kamieńcu Ząbkowickim. Zboczami Kłodzkiej Góry (757 m) osiągamy siodło 731 m między nią a Szeroką Górą (766 m).

Warto tu podejść 160 m żółtym szlakiem w lewo na szczyt Kłodzkiej Góry z wieżą widokową.

Kłodzka Góra uważana jest za najwyższy szczyt Gór Bardzkich, mimo że wyższa o 9 m jest sąsiednia Szeroka Góra. W 2020 r. na szczycie postawiono wieżę widokową o wysokości 34,5 m, co zdecydowanie podniosło jego popularność. Z wieży rozpościera się dookólna panorama Masywu Śnieżnika, Krowiarek, Gór Bystrzyckich, Orlickich, Stołowych, Sowich i Bardzkich, Przedgórza Sudeckiego, Gór Złotych i Jesioników.

Z siodła pod Kłodzką Górą można też podejść 360 m ścieżką w prawo na właściwy najwyższy szczyt Gór Bardzkich – Szeroką Górę (766 m).

Idziemy nadal głównym grzbietem Gór Bardzkich, mijamy Szeroką Górę i schodzimy na siodło. Po drodze będą się pojawiać kolejne słupki – na granicy dóbr wojciechowickich i kamienieckich cystersów, jednocześnie grzbietem do Przełęczy Łaszczowa biegnie historyczna granica Śląska i Ziemi Kłodzkiej. Mijamy niewielką kulminację i podchodzimy ścieżką na Gajnik (747 m). Na znajdującym się dalej siodle widać z wyrębów Przedgórze Sudeckie. Podchodzimy na Ostrą Górę (752 m).

Na zboczu zbudowano w 1890 r. letnią restaurację, którą później przekształcono w całoroczne schronisko Hubertusbaude. Na szczycie Ostrej Góry Kłodzkie Towarzystwo Górskie postawiło pod koniec XIX w., wieżę widokową. Kolejna z 1927 r. zawaliła się w połowie lat 50. XX w., do dzisiaj zachowały się jej fundamenty.

Schodzimy stromo w dół do drogi gruntowej, którą już łagodniej obniżamy się stopniowo. Docieramy na Przełęcz Łaszczowa (588 m) z wiatą turystyczną i węzłem tras singletrack. Przecinamy szosę Kłodzko – Wojciechowice – Dzbanów i schodzimy łagodnie drogą bitą wzdłuż głównego grzbietu Gór Bardzkich. Omijamy kulminacje: Łaszczowa (627 m), Mszaniec (600 m), Bróg (616 m) i Zaroślak (572 m), w dole znajduje się Dębowy Jar, który wziął swoją nazwę od licznie występujących tu dębów. Mijamy widokowy wyrąb, przecinamy kilkukrotnie trasę singletrack i docieramy na siodło z dawną Olchową Łąką. Podchodzimy lekko pod Jodłową (547 m) i schodzimy na kolejne siodło 485 m. Skręcamy w drogę gruntową, która przechodzi w ścieżkę i podchodzimy stromo na szczyt Kalwarii (575 m). Tuż przed szczytem dochodzi z prawej Polska Droga Krzyżowa, biegnąca z Janowca, którą tradycyjnie szły pielgrzymki polskich pątników.

Na szczycie Kalwarii miała się objawić w 1400 r. Matka Boża Płacząca, zapowiadając nieszczęścia, które spadły na okoliczne tereny w czasie wojen husyckich. Podobno zostawiła także ślady rąk i stóp, których kopie do dzisiaj znajdują się na skale za kaplicą. W latach 1617–19 zbudowano tu barokową górską kaplicę MB Płaczącej, wewnątrz znajduje się ołtarz główny z rzeźbą patronki. Kaplica zaczęła przyciągać rzesze pątników, dla których zbudowano dwie drogi krzyżowe i kaplice Siedmiu Boleści NMP. Obok stoi zakrystia z 1897 r.

Ze szczytu schodzimy stromą ścieżką przez wychodnie skalne, którą prowadziła główna Niemiecka Droga Krzyżowa. Mijamy barokowe kapliczki Drogi Siedmiu Boleści NMP, ufundowane w latach 1714-27 przez kanclerza cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego – S. Habichta i opata Gerarda Woiwode (VI – Zdjęcie Ciała z Krzyża i V – Śmierć na Krzyżu). Docieramy do wypłaszczenia 475 m, gdzie przecinamy drogę bitą i trasę singletrack.

Można tu podejść 380 m w prawo drogą bitą i zielonym szlakiem do Obrywu Skalnego. Powstał on 24 sierpnia 1598 r., kiedy wezbrane wskutek długotrwałych opadów wody Nysy Kłodzkiej podmyły podnóże Kalwarii. Doszło do osunięcia się mas skał i ziemi, które zatarasowały bieg rzeki powodując wstrząs (stąd wzmianki o trzęsieniu ziemi). Na szczęście Nysa Kłodzka utorowała sobie nowe koryto, wskutek czego nie doszło do zalania Barda. Nad Obrywem urządzono zabezpieczony barierkami punkt widokowy, w 2014 r. wykonano drewniane schody i pomost. Roztacza się stąd widok na położone w zakolu Przełomu Nysy Kłodzkiej Bardo, Grzbiet Zachodni Gór Bardzkich, Garb Golińca, Góry Stołowe i Masyw Brzeźnicy.

Schodzimy nadal stromą ścieżką, obok klasycystycznych stacji drogi krzyżowej, ufundowanych w latach 1833-39 przez bardzkiego proboszcza F. Müllera.

Mijamy stacje XIV – XI, za przecięciem drogi bitej z Obrywu Skalnego pojawia się nowy deptak, gdzie znajdują się stacje X-IX i kaplica IV Drogi Siedmiu Boleści NMP – Pan Jezus Spotyka Swoją Matkę. Docieramy do doliny Srebrnika i Źródła Marii.

Źródło podobno posiada cudowne właściwości uzdrawiające, w związku z czym z inicjatywy ks. O. Birnbacha zostało obudowane kaplicą w 1893 r.

Schodzimy szutrową Białą Drogą obok stacji VIII Drogi Krzyżowej i skręcamy w drogę gruntową, biegnącą nadal głęboko wciętą doliną Srebrnika.

Można tu podejść 230 m w prawo do pozostałości zamku. Budowla powstała prawdopodobnie pod koniec XIII w. i chroniła biegnący Przełomem Bardzkim ważny trakt handlowy, łączący Śląsk i Czechy. W 1301 r. ks. świdnicki Bolko I Surowy sprzedał go w ręce prywatne. Po zniszczeniu w czasie wojen husyckich w 1425 r. zamek popadł w ruinę, resztki murów osunęły się w czasie trzę­sie­nia zie­mi z 24 sierp­nia 1598 r. Po wykopaliskach archeologicznych w latach 1982-91 odsłonięto części murów, bu­dyn­ków miesz­kal­nych z frag­men­ta­mi skle­pień oraz wie­ży.

Mijamy kaplicę III Drogi Siedmiu Boleści NMP – Znalezienie Jezusa w Świątyni oraz VII i VI stację drogi krzyżowej, naprzeciwko ostatniej znajduje się kaplica II bolesna – Ucieczka

do Egiptu. Na samym końcu zejścia, jedna przy drugiej stoją stacje VI – I drogi krzyżowej, a po drugiej stronie potoku – barokowa kolumna maryjna z 1733 r., grota maryjna, dziecięcy nagrobek i kaplica I bolesna – Proroctwo Symeona. Opuszczamy las i docieramy do ul. Skalnej, biegnącej przez malowniczy przełom Nysy Kłodzkiej, która odbija się od dwóch stromych zboczy Grzbietu Zachodniego i Wschodniego Gór Bardzkich. Mijamy miejsce odpoczynku i przystań Spływów Pontonowych Bardo Ski-Raft i docieramy do trzech mostów nad Nysą Kłodzką.

Pierwszy z nich to most kolejowy z 1873 r., po remoncie ok. 1935 r. pozbawiony górnych kratownic, drugi to most drogi nr 8 Wrocław – Kłodzko – Praga, wyprowadzonej w latach 70. XX w. poza starówkę. Trzeci kamienny most pochodzi z lat 1515-89, obecną, nawiązującą do gotyku formę otrzymał w 1909 r. Na moście stoi zrekonstruowana w 2019 r. figura św. Jana Nepomucena, oryginalnie ustawiona tu w 1722 r. i zniszczona podczas wysadzenia obiektu przez Niemców w 1945 r.

Przechodzimy pod dwoma z nich, przy moście kamiennym skręcamy w ul. Kolejową, opuszczając szlak niebieski. Mijamy pocztę, dawny zajazd z 1829 r., przebudowany w latach 1924-26, mieszczący obecnie dom kultury i bibliotekę oraz barokową kolumnę maryjną z 1721 r. Przekraczamy ruchliwą drogę nr 8 Wrocław – Kłodzko – Praga i docieramy na przystanek Bardo Śląskie (266 m), gdzie kończy się nasza trasa.

Przystanek Bardo Śląskie leży na linii Wrocław – Międzylesie, zbudowanej przez Kolej Górnośląską, która dotarła tu w 1873 r. z Ziębic, a rok później została przedłużona do Kłodzka. W latach 1905-07 zbudowano drugi tor na odcinku Kamieniec Ząbkowicki – Krosnowice. Linię na odcinku Wrocław – Kłodzko Gł. zelektryfikowano w 1991 r. Główną stacją w Bardzie był pierwotnie Bardo Przyłęk, przystanek w centrum powstał w 1905 r. w ramach ułatwień dla chcących odwiedzić miasto turystów. Powstały dwa perony z wiatami, główny budynek, nawiązujący kurortowym stylem do górskiego charakteru miejscowości i drewniana poczekalnia na przeciwległym peronie. Oba perony połączono stalową kładką nad torami. Z końca peronów widoczny jest wlot do tunelu o długości 364 m, przebitego w 1872 r. pod Tunelową Górą.

GÓRY SOWIE: