Trasa 38 (21,6 km, 6,15 h, suma podejść 565 m) :
Kamieniec Ząbkowicki – Ożary – Bardo

Kamieniec Ząbkowicki stacja – 4,1 km – Kamieniec Ząbkowicki – 5,0 km – Ożary – 2,4 km – Nad Ożarami – 2,8 km – Laskówka – 2,4 km – Janowiec – 2,9 km – Obryw Skalny – 1,7 km – Bardo

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacje Kamieniec Ząbkowicki i Bardo Śląskie na linii Wrocław – Kłodzko – Międzylesie/Lichkov (D9) oraz linii Legnica – Kamieniec Ząbkowicki – Kudowa-Zdrój (D5).

Charakterystyka – Średnio długa trasa biegnąca przez Przedgórze Paczkowskie i skrajem Grzbietu Wschodniego Gór Bardzkich, szlak niebieski, od rozdroża Nad Ożarami szlak zielony.

Nawierzchnia zróżnicowana – drogi bite, gruntowe i ścieżki z dłuższymi odcinkami asfaltowymi.

Atrakcje:

  • Kamieniec Ząbkowicki – zabytkowa stacja, Mauzoleum Hohenzollernów, park na Górze Zamkowej z licznymi pomnikami przyrody, neogotycki Pałac Marianny Orańskiej, neogotycki kościół poewangelicki, dawne opactwo cystersów z gotyckim kościołem klasztornym i barokowym pałacem opackim
  • pomnikowe dęby pod Rogowem
  • widoki z okolic Ożar
  • Ożary – barokowy dwór, barokowo-neoromański kościół
  • widoki znad Laskówki
  • Laskówka – dwór i barokowy kościół
  • grodzisko z kapliczką nad Laskówką
  • Obryw Skalny z widokiem na Bardo
  • droga krzyżowa pod Kalwarią
  • kaplica przy Źródle Marii
  • ruiny zamku nad Bardem
  • Bardo – przełom Nysy Kłodzkiej i zabytkowa stacja

Trasa zaczyna się na stacji Kamieniec Ząbkowicki (261 m).

Stacja Kamieniec Ząbkowicki położona jest na skrzyżowaniu dwóch linii, zbudowanych przez Kolej Górnośląską. W 1873 r. dotarła tu linia z Wrocławia na odcinku z Ziębic, rok później przedłużona do Kłodzka, a w 1875 r. do Międzylesia i obecnie czeskiego Lichkova, stwarzając połączenie Wrocław – Praga. W 1874 r. powstał odcinek z Ząbkowic Śl., gdzie wcześniej doprowadzono linię z Jaworzyny Śląskiej i Legnicy. W tym samym roku przedłużono go do Goświnowic pod Nysą, w 1876 r. linia, zwana podsudecką dotarła do Kędzierzyna-Koźla, u bram górnośląskiego okręgu przemysłowego. W 1900 r. powstała prywatna linia do Złotego Stoku (Kleinbahn), która pierwotnie posiadała osobny mały dworzec, w 1914 r., przyłączono ją do głównej stacji. W latach 1905-07 zbudowano drugi tor na odcinku Kamieniec Ząbkowicki – Krosnowice, a w latach 1909-11 na linii podsudeckiej z Jaworzyny Śląskiej do Nysy. W 1945 r. Armia Czerwona rozebrała drugi tor na linii do Jaworzyny Śląskiej. W 1989 r. zamknięto ruch pasażerski na linii do Złotego Stoku, w 1997 r. po zniszczeniu przez powódź mostu na Nysie Kłodzkiej linia stała się nieczynna, tory rozebrano w 2017 r. Odcinek Wrocław – Kłodzko Gł. i tym samym stację w Kamieńcu Ząbkowickim zelektryfikowano w 1991 r. W 2008 r. zamknięto regularny ruch osobowy na linii do Nysy, obecnie jeżdżą tędy weekendowe połączenia osobowe i codzienne pospieszne.

Stacja Kamieniec Ząbkowicki posiada dwie grupy torów – północną towarową i południową osobową. Pierwotnie północna grupa torów obsługiwała linię Wrocław – Międzylesie, a południowa – linię Legnica – Kędzierzyn-Koźle. Obecny układ jest wynikiem przebudowy z lat 1911-24. Ruchem kieruje nastawnia dysponująca KZ z ok. 1905 r. na zachodniej głowicy stacji i nastawnia wykonawcza KZ1 z 1923 r. na wschodniej. W skład kompleksu stacyjnego wchodzą dwie wieże ciśnień – z 1907 i 1912 r., za którymi znajduje się stara lokomotywownia z 1873 r. Nową lokomotywownię wzniesiono ok. 1910 r. przy wylocie w kierunku Wrocławia, obecnie mieści się w niej hala Zakładu Taboru PKP Cargo.

Stacja posiada cztery perony z wiatami – nr 1 przy budynku dworca, nr 2 i 3 z lat 1905-07 i nr 4z 1914 r., który obsługiwał linię do Złotego Stoku. Okazały budynek neogotyckiego dworca wzniesiono w latach 1873-75. Jego reprezentacyjny charakter związany jest z faktem podróżowania przez Kamieniec Ząbkowicki członków niemieckiej rodziny cesarskiej Hohenzollernów do tutejszej rezydencji. Obiekt posiadał nawet osobną poczekalnię dla nich, a na wieżyczkach zachowały się ślady czarnych orłów.

Na stacji zaczyna się szlak niebieski, którym będziemy podążać. Idziemy ul. Dworcową między grupami torów towarowych i osobowych i skręcamy w ul. Kolejową. Nad skrzyżowaniem stoi nastawnia dysponująca KZ z ok. 1905 r. Przechodzimy pod wiaduktem torów osobowych, po prawej stoi dawny Hotel am Bahnhof (Na Dworcu).

Można tu podejść 115 m w lewo do małego dworca. Zaczynała się na nim zbudowana w 1900 r.  prywatna linia (Kleinbahn) do Złotego Stoku, połączona jednym torem ze stacją kolei państwowych. W 1914 r. połączenie linii przeniesiono na główny dworzec (peron 4), śladem pierwotnego przebiegu trasy jest krótki odcinek torów koło małego dworca.

Jesteśmy w centrum dawnej wsi Goleniów Śląski, obecnie dzielnicy Kamieńca Ząbkowickiego. Skręcamy w ul. Parkową, na skrzyżowaniu stoi Park-Hotel z lat 1873-85, w którym obecnie mieści się przedszkole. Lekkim podejściem mijamy osiedle domków i opuszczamy zabudowę. Za nami rozciąga się widok na Wzgórza Dobrzenieckie i Wysoczyznę Ziębicką. Wkraczamy w las i skręcamy w ścieżkę, którą podchodzimy na jedną z kulminacji Góry Zamkowej (308 m). Stoi tu Mauzoleum Hohenzollernów z miejscem odpoczynku.

Neoklasycystyczne mauzoleum w formie greckiej świątyni powstało w 1898 r. na zlecenie ks. Albrechta Hohenzollerna – syna ks. Marianny Orańskiej. Pochowano w nim samego księcia, jego żonę i trzech synów. W 1945 r. mauzoleum zostało zdewastowane i popadło w ruinę. Po renowacji, przeprowadzonej przez gminę Kamieniec Ząbkowicki, obiekt otwarto dla zwiedzających w 2018 r.

Idziemy przez las o charakterze parkowym, otaczający Pałac Marianny Orańskiej. Drogą bitą docieramy na skrzyżowanie z pomnikową lipą. Na sąsiedniej kulminacji znajdował się pawilon widokowy Strażnicza Góra. Lekkim zejściem osiągamy skrzyżowanie z pozostałościami wartowni parkowej i domku myśliwskiego. Mijamy dwa pomnikowe buki i sosnę amerykańską, w dole widać dwa małe zbiorniki – Morze Czarne i Jezioro Złotych Rybek. Wkraczamy na ogrodzony teren przy pałacu, otwarty codziennie od 7 do 21. Koło dwóch pomnikowych cisów i jawora docieramy do tylnej bramy Pałacu Marianny Orańskiej.

Pałac w formie neogotyckiego zamku został wzniesiony na Górze Zamkowej przez Mariannę Orańską w latach 1838-48 i 1853-72. Pochodząca z niderlandzkiej rodziny królewskiej księżna odziedziczyła w 1838 r. tutejsze dobra pocysterskie, w latach 1830-49 była żoną syna króla pruskiego – ks. Albrechta Hohenzollerna. Po rozwodzie, który wywołał skandal, księżna nadal doglądała budowy pałacu, mimo zakazu przebywania w Prusach dłużej niż jeden dzień. Ks. Marianna jednocześnie zasłużyła się dla rozwoju okolicznych terenów, budowała drogi, huty, przytułki, zajmowała się także gospodarką leśną. Pałac powstał według projektu wybitnego architekta Karla Friedricha Schinkla, realizowanego przez Ferdinanda Martiusa. W 1873 r. ks. Marianna Orańska przekazała go synowi, Albrechtowi Hohenzollernowi, zwanemu Młodszym. W czasie II wojny światowej w pałacu urządzono składnicę dzieł sztuki z całego Śląska. W 1946 r. pałac został spalony przez Armię Czerwoną i uległ dewastacji. W 1984 r. obiekt wydzierżawiono prywatnemu przedsiębiorcy, który rozpoczął powolną odbudowę. Jej tempo znacznie przyspieszyło po przejęciu pałacu przez gminę Kamieniec Ząbkowicki w 2012 r. W architekturze pałacu występują wpływy sycylijskie, mauretańskie i szkockie, a prowadzi do niego kompleks tarasów. Obiekt udostępniony jest do zwiedzania.

Skręcamy w ścieżkę, która omija łukiem dawną Grotę Perseusza z fontannami, na kolumnadzie stał pomnik ze skrzydlatą Nike, upamiętniający zwycięstwo nad Francją w 1871 r.

Przy ścieżce rosną kolejne pomnikowe drzewa – żywotnik zachodni i daglezja zielona. Docieramy do kolejnej bramy pałacowej i schodzimy szutrówką obok trzech pomnikowych dębów i jawora do zakrętu z pomniczkiem Teichweg (Droga Stawowa) i pomnikową lipą. Idziemy wzdłuż murów pałacu, w dole znajduje się Staw Parkowy z budynkiem dawnej rządcówki i pompowni z lat 1862-65. Mijamy pomnikowy klon i dwa cisy, docierając do tarasów, opadających do doliny Budzówki. Widać stąd charakterystyczną sylwetkę pałacu z dwoma wieżami. Na dolnym tarasie znajdowała się fontanna, koło niego rosną dwa pomnikowe jesiony, trzy lipy i buk. Koło kolejnego pomnikowego buka docieramy do bramy terenu pałacowego i ul. Zamkowej. Stoi tu kościół poewangelicki.

Neogotycki kościół Trójcy Św. wzniesiono dla ewangelików w latach 1882-85, wg projektu Ferdinanda Martiusa, budowniczego pałacu. Obecnie, po remoncie przeprowadzonym przez gminę Kamieniec Ząbkowicki, znajduje się w nim sala wystawienniczo-koncertowa.

Ul. Zamkową mijamy pomnikowy dąb, taras dawnej gospody Zum Himmel (Pod Niebem) i krzyż upamiętniający powódź 1997 r. Przekraczamy Budzówkę i osiągamy teren dawnego opactwa cysterskiego.

Pierwszy klasztor cystersów powstał ok. 1250 r. i uległ zniszczeniu podczas wojen husyckich (1425-28) i pożaru w 1524 r. Jego obecna forma pochodzi z czasów barokowej przebudowy pod koniec XVII w. W 1810 r. klasztor został skasowany a jego dobra, obejmujące szereg okolicznych wsi przejęło państwo. Opuszczony kompleks został częściowo zniszczony podczas pożaru w 1817 r. Zachował się barokowy pałac opacki zbudowany w latach 1683-85 wg projektu Mathiasa Kirchbergera, obecnie mieści się w nim oddział Archiwum Państwowego. W dawnej siedzibie konwentu otwarto w 2002 r. Kamieniecką Izbę Pamiątek. Na dziedzińcu znajdują się pozostałości kamiennej fontanny z XVII lub XVIII w. i pomnik Jana Pawła II z 2008 r. Do opactwa przylega folwark, w którym mieści się Ośrodek Hodowli Zarodowej.

Wkraczamy na pl. Kościelny, obok dawnej kancelarii z poł. XVIII w., przebudowanej ok. 1835 r.

Gotycki kościół klasztorny Wniebowzięcia NMP zbudowano w 1. poł. XIV w. jako pierwszą na ziemiach polskich świątynię halową. Posiada trzy nawy i transept. Przebudowano go ok. 1700 r., dodając barokową fasadę, ze szczytem ozdobionym rzeźbami Chrystusa, MB i św. Józefa dłuta Ch. Königera. Gotycki portal powstał w XV w. Wnętrze nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi z ok. 1400 r. Posiada bogaty wystrój barokowy z lat 1702-12, w tym ołtarz główny dłuta H.C. Königera z lat 1704-05 o wys. 22 m z obrazem Michała Willmanna, obrazy F. Liszki, rzeźby figuralne przypisywane Weisfeldowi i ambona z 1708 r. – również dzieło Königera. Przy kościele stoi dawna szkoła katolicka z 1835 r. i figura Trójcy Św. z 1735 r., która pierwotnie znajdowała się przy obecnym domu kultury.

Opuszczamy teren dawnego opactwa, przechodząc pod budynkiem bramnym, za którym stoją figury św. Floriana i św. Jana Nepomucena z lat 1702-04, autorstwa Antoniego Jörga. Idziemy ul. Kościelną, na skrzyżowaniu z ul. Młyńską znajduje się dawny dom opieki dla dzieci, a dalej kamienica z 1891 r. Skręcamy w ul. Złotostocką, którą prowadzi szosa nr 382 Ząbkowice Śląskie – Paczków (240 m). Na skrzyżowaniu stoi dawny zajazd zum Schwarzen Adler (Pod Czarnym Orłem), obecnie siedziba Gminnego Centrum Kultury. W budynku obok znajdował się zajazd zur Erholung (Pod Wypoczynkiem). Docieramy do skrzyżowania, gdzie kierujemy się prosto, drogą nr 390 w kierunku Złotego Stoku, stoi tu dawny dom łowczego książęcego z 1840 r., przebudowany na pocz. XX w. Opuszczamy Kamieniec Ząbkowicki, mijamy pomnikowy dąb i przekraczamy Nysę Kłodzką. Wkraczamy w nadrzeczny las Grzybowiec i skręcamy w drogę gruntową koło pomnikowego Dębu Sułtańskiego. Ponownie skręcamy w słabo widoczną ścieżkę, którą docieramy do biegnącej groblą drogi bitej.

300 m w lewo rosną cztery pomnikowe dęby.

Koło nadrzewnej kapliczki skręcamy w ścieżkę biegnącą również groblą i docieramy do bitej ul. Dalekiej, prowadzącej do dawnej cegielni. Skręcamy w drogę gruntową i ponownie, koło krzyża z 1889 r. w okolicy przysiółka Rogów. Podchodzimy na skłon wzniesień Przedgórza Paczkowskiego z widokiem na Górę Zamkową oraz pałac i opactwo w Kamieńcu Ząbkowickim. Na grzbiecie droga zanika, widać stąd Masyw Brzeźnicy, Góry Sowie i Bardzkie. Docieramy do rozdroża szos z Kamieńca Ząbkowickiego do Mąkolna i Ożar, kierując się w tą ostatnią, w pobliżu widać dawny folwark Albrechtshof. Lekko schodzimy z widokiem na Góry Złote i Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich do zabudowań Ożar i starej kamiennej kapliczki.

Można tu podejść 370 m w prawo szutrówką do późnobarokowo-klasycystycznego dworu z 1788 r., otoczonego folwarkiem. Dalej idziemy do szosy z Dzbanowa, skręcamy w lewo i wracamy na szlak.

Docieramy do skrzyżowania z szosą z Dzbanowa w dolinie Ożarskiego Potoku (263 m). Idziemy w górę doliny, obok XIX-wiecznego krzyża. Na skrzyżowaniu z szosą do Mąkolna znajduje się pomnik 60 lat OSP z 2005 r. i dwór sołtysi z 2. poł. XIX w. Mijamy świetlicę wiejską z biblioteką i dawną szkołę z pocz. XX w., naprzeciwko której stoi kościół.

Pierwotnie gotycki kościół św. Katarzyny z XIV/XV w. gruntownie przebudowano na barokowy w XVII/XVIII w. W latach 1853-1854 dostawiono poprzeczne kaplice i nadano całości neoromański wygląd. Wewnątrz znajduje się późnobarokowy i rokokowy wystrój. W południowej ścianie kościoła umieszczona jest płyta nagrobna z 1612 r. Przy świątyni stoi figura św. Jana Nepomucena z XVIII w., a za Ożarskim Potokiem znajduje się plebania z 2. poł. XIX w.

Za kościołem schodzimy z szosy i idziemy ścieżką wzdłuż potoku, następnie szutrówką wracamy do szosy. Mijamy linię sudeckiego uskoku brzeżnego, za ostatnimi domami docieramy do rozdroża Nad Ożarami (296 m), gdzie kończy się szlak niebieski. Zmieniamy kolor szlaku na zielony i wkraczamy w Grzbiet Wschodni Gór Bardzkich. Skręcamy w drogę gruntową i zaraz w ścieżkę, którą pniemy się lasem dość stromo, do osiągnięcia linii grzbietu. Skręcamy ponownie w zarośniętą ścieżkę, którą osiągamy siodło 415 m między Patrzałkiem (446 m) i Płaskotą (446 m). Schodzimy drogą gruntową do drogi bitej, którą opuszczamy las. Mijamy krzyż z malowidłem na blasze i podziwiamy widok na główną część Grzbietu Wschodniego Gór Bardzkich oraz Jawornik Wielki i Borówkową w Górach Złotych. Docieramy do szutrówki i zabudowań Laskówki, koło kapliczki z XVIII/XIX w. skręcamy w ulicę. Schodzimy koło widoku na Grodową Górkę Wielką do doliny Laskówki i szosy z Dzbanowa (363 m).

Po lewej znajduje się dwór z 1606 r., przebudowany w XVIII w., w którym obecnie funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne. Możemy tu podejść 350 m w lewo obok krzyża kamiennego, koło domu nr 12B, do kościoła.

Kościół św. Mikołaja znany był już w 1335 r., kolejną późnogotycką budowlę wzniesiono ok. 1516 r. Obecna barokowa świątynia pochodzi z lat 1729-30, zachowała późnogotycki portal z 1516 r. Wewnątrz znajduje się późnobarokowe wyposażenie z 2. poł. XVIII w. Do kościoła prowadzi brama, a obok stoi figura Tron Łaski z 1824 r. Za świątynią znajduje się dawna plebania z 2. poł. XVIII w., w której mieściła się później szkoła.

Idziemy chwilę szosą i skręcamy w szutrówkę, którą podchodzimy z widokiem na Góry Złote na siodło 385 m między Grodową Górką Wielką (516 m) i Wysokim Kamieniem (580 m).

Znajdowało się tu grodzisko, na którym w 1. poł. XVIII w. postawiono tzw. Klapperowską kapliczkę. Docieramy do drogi bitej i wkraczamy w las, schodząc do doliny Jasionowca, przeciskającej się między Kurkiem (437 m) i Grodową Górką Małą (495 m). Mijamy wylot Doliny Kurka i docieramy do ulicy na skraju Janowca. Mijamy kapliczkę, koło miejsca odpoczynku skręcamy w drogę bitą (312 m).

Wkraczamy w las i rozpoczynamy podejście zboczem Koguciej Ostrogi (528 m). Za ostrym zakrętem docieramy do skraju lasu z punktem widokowym na Grzbiet Zachodni Gór Bardzkich, Masyw Brzeźnicy i Wzgórza Gumińskie. W lewo odchodzi Polska Droga Krzyżowa, biegnąca z Janowca na Kalwarię, którą tradycyjnie szły pielgrzymki polskich pątników. Przecinamy dwie dolinki na stromych zboczach Kalwarii (575 m), opadających do Przełomu Bardzkiego i osiągamy kulminację 475 m z widokiem z wyrębu. Lekkim zejściem docieramy do Obrywu Skalnego, gdzie przecinamy trasę singletrack.

Obryw Skalny powstał 24 sierpnia 1598 r., kiedy wezbrane wskutek długotrwałych opadów wody Nysy Kłodzkiej podmyły podnóże Kalwarii. Doszło do osunięcia się mas skał i ziemi, które zatarasowały bieg rzeki powodując wstrząs (stąd wzmianki o trzęsieniu ziemi). Na szczęście Nysa Kłodzka utorowała sobie nowe koryto, wskutek czego nie doszło do zalania Barda. Nad Obrywem urządzono zabezpieczony barierkami punkt widokowy, w 2014 r. wykonano drewniane schody i pomost. Roztacza się stąd widok na położone w zakolu Przełomu Nysy Kłodzkiej Bardo, Grzbiet Zachodni Gór Bardzkich, Garb Golińca, Góry Stołowe i Masyw Brzeźnicy.

Schodzimy dalej zboczami Kalwarii i skręcamy w nowy deptak, którym biegnie główna Niemiecka Droga Krzyżowa ze szczytu Kalwarii do Barda. Mijamy klasycystyczne stacje X-IX drogi krzyżowej, ufundowane w latach 1833-39 przez bardzkiego proboszcza F. Müllera oraz barokową kapliczkę IV Drogi Siedmiu Boleści NMP – Pan Jezus Spotyka Swoją Matkę. Kapliczki zostały ufundowane w latach 1714-27 przez kanclerza cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego – S. Habichta i opata Gerarda Woiwode. Docieramy do doliny Srebrnika i Źródła Marii.

Źródło podobno posiada cudowne właściwości uzdrawiające, w związku z czym z inicjatywy ks. O. Birnbacha zostało obudowane kaplicą w 1893 r.

Schodzimy szutrową Białą Drogą obok stacji VIII Drogi Krzyżowej i skręcamy w drogę gruntową, biegnącą nadal głęboko wciętą doliną Srebrnika.

Można tu podejść 230 m w prawo do pozostałości zamku. Budowla powstała prawdopodobnie pod koniec XIII w. i chroniła biegnący Przełomem Bardzkim ważny trakt handlowy, łączący Śląsk i Czechy. W 1301 r. ks. świdnicki Bolko I Surowy sprzedał go w ręce prywatne. Po zniszczeniu w czasie wojen husyckich w 1425 r. zamek popadł w ruinę, resztki murów osunęły się w czasie trzę­sie­nia zie­mi z 24 sierp­nia 1598 r. Po wykopaliskach archeologicznych w latach 1982-91 odsłonięto części murów, bu­dyn­ków miesz­kal­nych z frag­men­ta­mi skle­pień oraz wie­ży.

Mijamy kaplicę III Drogi Siedmiu Boleści NMP – Znalezienie Jezusa w Świątyni oraz VII i VI stację drogi krzyżowej, naprzeciwko ostatniej znajduje się kaplica II bolesna – Ucieczka

do Egiptu. Na samym końcu zejścia, jedna przy drugiej stoją stacje VI – I drogi krzyżowej, a po drugiej stronie potoku – barokowa kolumna maryjna z 1733 r., grota maryjna, dziecięcy nagrobek i kaplica I bolesna – Proroctwo Symeona. Opuszczamy las i docieramy do ul. Skalnej, biegnącej przez malowniczy przełom Nysy Kłodzkiej, która odbija się od dwóch stromych zboczy Grzbietu Zachodniego i Wschodniego Gór Bardzkich. Mijamy miejsce odpoczynku i przystań Spływów Pontonowych Bardo Ski-Raft i docieramy do trzech mostów nad Nysą Kłodzką.

Pierwszy z nich to most kolejowy z 1873 r., po remoncie ok. 1935 r. pozbawiony górnych kratownic, drugi to most drogi nr 8 Wrocław – Kłodzko – Praga, wyprowadzonej w latach 70. XX w. poza starówkę. Trzeci kamienny most pochodzi z lat 1515-89, obecną, nawiązującą do gotyku formę otrzymał w 1909 r. Na moście stoi zrekonstruowana w 2019 r. figura św. Jana Nepomucena, oryginalnie ustawiona tu w 1722 r. i zniszczona podczas wysadzenia obiektu przez Niemców w 1945 r.

Przechodzimy pod dwoma z nicyh, przy moście kamiennym skręcamy w ul. Kolejową, gdzie kończy się szlak zielony. Mijamy pocztę, dawny zajazd z 1829 r., przebudowany w latach 1924-26, mieszczący obecnie dom kultury i bibliotekę oraz barokową kolumnę maryjną z 1721 r. Przekraczamy ruchliwą drogę nr 8 Wrocław – Kłodzko – Praga i docieramy na przystanek Bardo Śląskie (266 m), gdzie kończy się nasza trasa.

Przystanek Bardo Śląskie leży na linii Wrocław – Międzylesie, zbudowanej przez Kolej Górnośląską, która dotarła tu w 1873 r. z Ziębic, a rok później została przedłużona do Kłodzka. W latach 1905-07 zbudowano drugi tor na odcinku Kamieniec Ząbkowicki – Krosnowice. Linię na odcinku Wrocław – Kłodzko Gł. zelektryfikowano w 1991 r. Główną stacją w Bardzie był pierwotnie Bardo Przyłęk, przystanek w centrum powstał w 1905 r. w ramach ułatwień dla chcących odwiedzić miasto turystów. Powstały dwa perony z wiatami, główny budynek, nawiązujący kurortowym stylem do górskiego charakteru miejscowości i drewniana poczekalnia na przeciwległym peronie. Oba perony połączono stalową kładką nad torami. Z końca peronów widoczny jest wlot do tunelu o długości 364 m, przebitego w 1872 r. pod Tunelową Górą.

GÓRY SOWIE: