Trasa 4 ( 25,4 km, 7,25 h):
Międzylesie – Kamieńczyk – Niemojów – Szczerba – Domaszków

Międzylesie – 4,7 km – Kamieńczyk granica – 1,9 km – Czerwony Strumień – 2,7 km – Lesica – 4,3 km – Niemojów – 3,2 km – Pod Czerńcem – 1,8 km – Solna Jama – 2,4 km – Zamek Szczerba – 4,2 km – Domaszków

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacje Międzylesie i Domaszków na linii Wrocław – Międzylesie/Lichkov (D9).

Charakterystyka – Długa trasa biegnąca przez południową część Gór Bystrzyckich (Pasmo Czerńca) i dolinę Dzikiej Orlicy, szlak żółty, od Kamieńczyka granicy zielony, od Niemojowa czarny, od Solnej Jamy niebieski, od Zamku Szczerba bez znaków.

Nawierzchnia – zróżnicowana – drogi gruntowe i bite, szutrówki z dłuższymi odcinkami asfaltowymi.

Atrakcje:

  • Międzylesie – zabytkowa stacja
  • Kamieńczyk – drewniany kościół
  • widoki znad Kamieńczyka
  • Lesica – barokowy kościół
  • Niemojów – barokowy kościół, ruiny dworu sołtysiego
  • widok znad Niemojowa
  • jaskinia Solna Jama
  • ruiny Zamku Szczerba
  • Domaszków – zabytkowa stacja

Trasa zaczyna się na stacji Międzylesie (460 m).

Stacja Międzylesie położona jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie, a w 2008 r. na odcinku Międzylesie – Lichkov. Duża stacja graniczna, niegdyś posiadała sporo połączeń międzynarodowych do Pragi, Wiednia i Budapesztu. Obecnie kursują tędy pociągi osobowe KD z Wrocławia do Lichkova, gdzie można się przesiąść na czeskie pociągi w kierunku Ústí nad Orlicí i dalej do Pragi. Stacja posiada dwa perony, połączone przejściem nadziemnym. Ruchem kieruje nastawnia ML z pocz. XX w., druga nastawnia ML2 położona w południowej części stacji została rozebrana, podobnie jak znajdująca się obok niej lokomotywownia. Zachowała się wieża ciśnień z 1908 r. Ceglany budynek dworca pochodzi z lat budowy linii, po remoncie w latach 2003-04 mieści się w nim Ośrodek Pomocy Społecznej. Obok znajdują się zabudowania dawnych urzędów celnych i granicznych. W północnej części stacji znajduje się kilka magazynów towarowych, do których prowadzą ślepo zakończone tory ładunkowe. W pobliżu dworca, przy ul. Kolejowej stoją dawne domy dla pracowników kolejowych.

Ze stacji idziemy szlakiem żółtym ul. Kolejową, obok punktu widokowego na Międzylesie i Masyw Śnieżnika. Mijamy kolejowe budynki mieszkalne i skręcamy w ul. Wojska Polskiego, którą biegnie szosa Międzylesie – Lesica. Na skrzyżowaniu rośnie pomnikowa lipa, stała tu zniszczona przez wichurę figura Trójcy Św. i Koronacji NMP z 1719 r.  Mijamy dawne Zakłady Tkanin Technicznych i przekraczamy tory na południowej głowicy stacji Międzylesie. Pusty plac za torami to miejsce dawnej lokomotywowni. Skręcamy w szutrówkę i rozpoczynamy podejście skłonem Gór Bystrzyckich. Mijamy zagrodę, w której mieściła się mała fabryczka i opuszczamy zabudowę, obserwując panoramę Masywu Śnieżnika i miasta w dole. Skrajem lasu docieramy na grzbiecik 535 m. Wkraczamy w las i schodzimy do doliny Kamionki (490 m), gdzie skręcamy w drogę gruntową. Kontynuujemy podejście przez widokowe łąki, na których skręcamy w prawo w słabo widoczną ścieżkę (uwaga na znaki). Wracamy do lasu, starą, nieco zarośniętą drogą osiągamy odkryty grzbiet nad Kamieńczykiem, gdzie skręcamy w drogę bitą. Po chwili osiągamy drewniany kościół św. Michała Archanioła (615 m) w Kamieńczyku.

Drewniany kościół św. Michała Archanioła pochodzi z 1710 r. Wewnątrz znajduje się barokowe wyposażenie, ołtarz główny przeniesiono w 1740 r. z kościoła w Lichkovie. Obok świątyni stoją dwa barokowe Ukrzyżowania – jedno z nich z 1773 r., pochodzi z zanikłej wsi Czerwony Strumień, drugie postawiono w 1788 r. Kościół otacza klimatyczny cmentarz ze sporą ilością zachowanych starych nagrobków, w tym sporo XIX-wiecznych żeliwnych. Kaplica cmentarna pełniła niegdyś rolę pustelni, wisi na niej schemat z umiejscowieniem starych nagrobków.

Spod kościoła schodzimy drogą gruntową do doliny Kamieńczyka i szosy z Międzylesia. 200 m w lewo stoi pomnik poległych w I wojnie światowej. Podchodzimy coraz płytszą doliną obok dębu 450-lecia wsi. Z górnej części wsi rozpościerają się widoki na Masyw Śnieżnika. Docieramy na przełęcz 703 m w głównym grzbiecie Gór Bystrzyckich i granicy polsko-czeskiej.

Po czeskiej stronie biegnie szosa nr 311 Mladkov – Bartošovice v Orlických horách, przy której znajduje się parking z miejscem odpoczynku oraz Ukrzyżowanie z podstawą z 1777 r. i żeliwnym krzyżem z 1865 r. Po polskiej stronie posadzono drzewo graniczne, na pamiątkę ustanowionej tu w 1581 r. granicy Hrabstwa Kłodzkiego.

Skręcamy w drogę gruntową, którą podchodzimy pod szczyt Kamyka (731 m).

Schodzimy przez łąki dawną drogą wiejską w zanikłej osadzie Czerwony Strumień, położonej w dolinie potoku o tej samej nazwie, wzdłuż obecnej granicy polsko-czeskiej. Prowadzi tędy także ścieżka dydaktyczna z tablicami. Mijamy ruiny kaplicy z XVIII w., gdzie droga przechodzi w ścieżkę. Dwukrotnie skręcamy, warto podejść 70 m żółtym szlakiem do znajdującej się już po czeskiej stronie odnowionej figury św. Jana Nepomucena z 1801 r. (662 m). Mijamy resztki zniszczonego krzyża i miejsce dawnego schroniska Hubertusbaude, nieco dalej znajduje się kolejny zniszczony krzyż z 1777 r. i miejsce odpoczynku. Przecinamy podmokłą dolinę i wkraczamy w las. Podchodzimy lekko drogą gruntową do skrzyżowania na zboczu Czerwienia (703 m). Schodzimy chwilę szutrówką, obok miejsca, gdzie jeszcze niedawno leżała w rowie zniszczona figura św. Jana Nepomucena. Wychodzimy na łąkę z widokiem na Góry Bystrzyckie i Orlickie, schodząc do widocznych zabudowań wyludnionej Lesicy (595 m). Obok ruin kapliczki osiągamy szosę z Międzylesia, którą schodzimy w dół doliny potoku Jelonik. Obok krzyża warto podejść 200 m w prawo do kościoła.

Stojący na wzgórzu nad wsią barokowy kościół św. Marcina pochodzi z 1706 r., od 1841 r. stanowił miejsce pielgrzymek do sanktuarium św. Leonarda. Elewacja świątyni została ozdobiona licznymi XVIII-wiecznymi figurami, pochodzącymi z tzw. warsztatu lesickiego. Był to funkcjonujący we wsi warsztat kamieniarski, prezentujący specyficzną ludową odmianę baroku. Pod kościołem stoi także kamienne Ukrzyżowanie z XVIII w.

Mijamy okazałą zagrodę i opuszczamy Lesicę, docierając do doliny Dzikiej Orlicy (530 m), która rozdziela Góry Bystrzyckie od Orlickich, nurtem rzeki biegnie granica polsko-czeska. Mijamy Pietę z XVIII w. i docieramy do zabudowań kolejnej wyludnionej wsi – Niemojowa. Przed nami kolejne zabytkowe figury – MB, a za skrzyżowaniem z szosą do Różanki – Ukrzyżowanie i św. Jan ze św. Pawłem z 1777 r. Przy okazałej zagrodzie nad samą rzeką stoi figura św. Jana Nepomucena z 1837 r. Po chwili docieramy do centrum Niemojowa, naprzeciwko Zajazdu Gościniec (552 m) stoi wiata turystyczna i wystawiony w 2008 r. pomnik pierwszego na Ziemi Kłodzkiej towarzystwa sportów zimowych Wintersportverein Batzdorf – Marienthal, założonego w 1908 r. Natomiast przy moście prowadzącym do Bartošovic v Orlických horách, już po czeskiej stronie stoi kolejna figura św. Jana Nepomucena, często spotykanego w dolinach rzek jako patron przeciwko powodziom. Kończy się tu szlak zielony, a zaczyna czarny, którym będziemy dalej podążać. Skręcamy w drogę bitą prowadzącą do kościoła.

Renesansowy kościół Nawiedzenia NMP powstał w 1597 r., w 1716 r. przebudowano go na barokowy. Świątynia posiada barokowy portal z przedstawieniem wezwania świątyni, na murach znajduje się sześć płyt nagrobnych miejscowych sołtysów z XVI-XVIII w. Pod kościołem stoi figura Pożegnanie Chrystusa z Matką oraz pomnik poległych w I wojnie światowej. Obok znajdują się ruiny XIX-wiecznej drewnianej szkoły.

Naprzeciwko kościoła widać ruiny renesansowego dworu wolnych sołtysów z lat 1573-76. Po barokowej rozbudowie w 1727 r. uzyskał on charakter pałacu, niestety po 1945 r. uległ dewastacji.

Spod kościoła rozpoczynamy podejście drogą gruntową, opuszczając Niemojów. Idziemy przez łąki z widokiem na Góry Orlickie, droga przechodzi w niewyraźną ścieżkę. Wkraczamy w las, gdzie drogą gruntową, przechodzącą w bitą osiągamy główny grzbiet Gór Bystrzyckich na rozdrożu pod Czerńcem (749 m) z małym zbiornikiem przeciwpożarowym. Następnie schodzimy ścieżką do szutrówki, biegnącej w dół doliny Gołodolnika i docieramy do rozdroża pod Solną Jamą. Szlak czarny tutaj się kończy, skręcamy w szlak niebieski. Drogą gruntową przekraczamy potok i zaczynamy podejście. Po prawej stronie znajduje się jaskinia Solna Jama (578 m).

Jaskinia Solna Jama powstała wskutek wypłukiwania przez wodę marmurów, tworzących małą soczewkę wśród otaczających je łupków metamorficznych. Posiada długość ok. 50 m, z czego dostępne jest 25 m. Jaskinię opisywano już w 2. poł. XVIII w., jej nazwa pochodzi podobno od lizania skał przez owce, które brały marmur za sól. Obecne wejście odkryto podczas prac w kamieniołomie, poprzednie znajdowało się niżej, nad potokiem. W jaskini występuje endemiczny bezskrzydły owad Onychiyrus paxi i ślepy skorupiak Nimphargus puteanus.

Osiągamy malownicze łąki pod Gniewoszowem (620 m), z widokiem na Masyw Śnieżnika. 

Skręcamy w ścieżkę, którą schodzimy do równoległej drogi gruntowej, na linii grzbietu ponownie skręcamy w ścieżkę, którą schodzimy do lasu i ruin zamku Szczerba (514 m).

Zamek Szczerba (Śnielinek) powstał na naturalnie obronnym amfibolitowym wzniesieniu u zbiegu potoków Głownia i Gołodolnik dla ochrony traktu z Kłodzka do Czech. Podobno drewniany gród istniał tu już w XI w. Murowany zamek zbudowano w XIII w., stanowił centrum zarządzania niewielkim państewkiem feudalnym, do którego należały okoliczne wsie. W końcu XIII w. król czeski Wacław II podarował go cystersom z Kamieńca Ząbkowickiego. Po zniszczeniu w 1318 r. zamek odbudowali von Glaubitzowie. Opuszczono go po zniszczeniu przez husytów w 1428 r., resztę murów rozebrano w 1770 r. Jego nazwa funkcjonowała później jako tytularna siedziba właścicieli Międzylesia. Obecnie ruiny zamku o wymiarach 40×16 m obejmują fragmenty murów, basztę, dziedziniec oraz pozostałości budynku mieszkalnego i bramy. Obok znajduje się wiata oraz pomnikowe Diabelskie Głazy.

Spod zamku schodzimy ścieżką do doliny Głowni i szosy nr 389 z Międzylesia przez Spaloną i Zieleniec na Przełęcz Polskie Wrota (tzw. Autostrada Sudecka). Opuszczamy szlak niebieski i schodzimy szosą bez znaków do wyjścia z lasu. Opuszczamy tu Góry Bystrzyckie, wkraczając w Rów Górnej Nysy. Docieramy do rozdroża w dolnej części Różanki (420 m), gdzie znajdują się ruiny dworu z ok. 1611 r., przebudowanego w końcu XVIII w. Pod ruinami stoi odnowiona niedawno kapliczka, a na dziedzińcu folwarcznym – gołębnik. Skręcamy w szosę prowadząca do Domaszkowa i mijamy starą fabryczkę, należącą już do Długopola Górnego. Przecinamy główną część wsi z szosami do Długopola-Zdrój i Roztok, za mostem na Nysie Kłodzkiej wkraczamy do Domaszkowa. Mijamy tartak i Domaszkowski Potok, za przejazdem kolejowym skręcamy w boczną ulicę, prowadzącą na stację Domaszków, gdzie kończy się nasza trasa.

Stacja Domaszków położona jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie. Stacja powstała w 1881 r. Stacja posiada dwa perony i cztery tory (plus jeden nieczynny), ruchem steruje nastawnia Dm przy budynku dworca i Dm1 położona na północnej głowicy. Budynek dworca pochodzi z lat budowy stacji, później dobudowano do niego pomieszczenie dyżurnego ruchu. Na południowej głowicy stacji znajduje się most nad Domaszkowskim Potokiem.

Wrocław i okolice: