Trasa 44 (9,1 km, 2,05 h, suma podejść 220 m) :
Gorzanów – Żelazno – Krosnowice

Gorzanów – 2,6 km – Wapniarka – 2,4 km – Żelazno – 4,2 km – Krosnowice

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacje Gorzanów i Krosnowice Kłodzkie na linii Wrocław – Kłodzko – Międzylesie/Lichkov (D9).

Charakterystyka – Krótka trasa biegnąca skrajem Krowiarek i przez Kotlinę Kłodzką, Kłodzką Drogą św. Jakuba (żółta muszla na niebieskim tle).

Nawierzchnia – w większości drogi asfaltowe z dłuższym odcinkiem dróg bitych i gruntowych.

Atrakcje:

  • Gorzanów – zabytkowa stacja, barokowa kaplica św. Antoniego
  • widoki znad Gorzanowa
  • Wapniarka – wieża widokowa
  • Żelazno – zabytkowa stacja, gotycka wieża obronna, gotycko-barokowy kościół, eklektyczny pałac, barokowo-neobarokowy pałac
  • Krosnowice – dwór, gotycko-barokowy kościół, dawna stacja

Trasa zaczyna się na stacji Gorzanów (315 m).

Stacja Gorzanów położona jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie. Stacja powstała w 1887 r. posiada trzy tory (jeden nieczynny) i dwa perony, obecnie pełni ona funkcję mijanki na jednotorowej linii. Przy torze ładunkowym zachowała się rampa i waga wagonowa. Ceglany budynek dworca pochodzi z lat uruchomienia stacji, dobudowano do niego pomieszczenie dyżurnego ruchu i magazyn towarowy, obok stoi niski budynek mieszkalny.

Ze stacji idziemy Kłodzką Drogą św. Jakuba, starą brukowaną drogą wzdłuż torów, obok dawnej wagi wagonowej. Skręcamy w drogę bitą, którą przekraczamy tory i rozpoczynamy podejście skłonem Krowiarek. Mijamy samotną zagrodę i punkt widokowy na Gorzanów na tle Gór Bystrzyckich. Wkraczamy do lasu na zboczu Dębowej (505 m) i docieramy do kompleksu Antonówki.

Znajduje się tu wiata turystyczna, po obu stronach drogi stoją figury z 1734 r. fundacji Johanna Josepha Marxa – Pieta i unikatowy pustelnik św. Onufry, otulony we własne włosy i ubrany jedynie w spódniczkę z liści palmowych. Dalej znajduje się kaplica św. Antoniego Padewskiego, która dała nazwę całemu założeniu. Ufundowana została przez właściciela pałacu w Gorzanowie Johanna Friedricha von Herbersteina w latach 1660-61 i jest jednym z pierwszych przykładów baroku na Ziemi Kłodzkiej. Obok znajdowała się pustelnia, obecnie stoi tu wiata turystyczna, zasadzono także dąb i świerk papieski.

Skręcamy w drogę gruntową, którą podchodzimy łagodnie skrajem lasu. Rozciąga się stąd widok na Góry Bystrzyckie i Masyw Śnieżnika, z położonym w Rowie Górnej Nysy Gorzanowem. Podchodzimy dość stromo na siodło między Jantoszem (460 m) i Łagodą (457 m). Skręcamy w drogę bitą, mijając kulminację Łagody i ponownie w drogę gruntową, którą dość stromo osiągamy Wapniarkę (512 m).

Warto podejść 60 m w prawo na szczyt z wieżą widokową. Drewniana wieża powstała w latach 2006-11, posiada 19,5 m wysokości. Obecnie jest nieczynna, ale można podejść na szczyt sąsiedniego wyrobiska wapienia, skąd roztacza się ograniczony widok na Góry Bardzkie i Sowie, w dole widać Żelazno na tle Modrzewiowej Góry, Krosnowice i Kłodzko.

Schodzimy ze szczytu obok ruin wapiennika, na skraju lasu docieramy do asfaltowej ulicy. Widać stąd Góry Sowie, Bardzkie i Złote oraz Wzgórza Rogówki, zaś w dole Krosnowice, Kłodzko i Żelazno. Mijamy głębokie wyrobisko kamieniołomu wapienia i schodzimy przez pola do zakładu z kolejnymi wapiennikami. Stykamy się z drogą nr 33 Kłodzko – Międzylesie i boczną ulicą, prowadzącą starym przebiegiem szosy, docieramy do toru linii Kłodzko – Stronie Śląskie. Znajdował się tu niegdyś przejazd, przesunięty obecnie 160 m w lewo.

Można tu podejść 370 m w lewo do dawnej stacji Żelazno. Stacja położona jest na linii Kłodzko Nowe (do 1994 r. Krosnowice Kłodzkie) – Stronie Śląskie, zbudowanej przez Pruskie Koleje Państwowe w 1897 r. jako Kolej Doliny Białej Lądeckiej. Połączenia pasażerskie zlikwidowano w 2004 r., obecnie przez Żelazno prowadzony jest ruch towarowy do kamieniołomów w Ołdrzychowicach Kłodzkich. Planowane jest przejęcie linii przez Urząd Marszałkowski i ponowne uruchomienie – po remoncie, połączeń pasażerskich.

Stacja posiadała trzy tory, w latach 90. XX w. rozebrano tory boczne, obecnie znajduje się tu jeden tor z peronem. Budynek dworca w malowniczym stylu rodzimym (Heimatstil) zbudowano podczas uruchamiania linii w 1897 r. Posiada konstrukcję ryglową, wypełnioną otynkowaną cegłą. Przy budynku znajduje się wiata, dostawiono do niego magazyn towarowy, a w okresie międzywojennym obite deskami pomieszczenie dyżurnego ruchu (obecnie rozebrane). Po opuszczeniu w latach 90. XX w. dworzec uległ dewastacji i częściowemu pożarowi. Obok stoi szalet i ceglany budynek mieszkalny dla pracowników stacji.

Osiągamy zabudowania Żelazna, mijamy willę z pocz. XX w., za którą stoi gotycka wieża obronna (320 m).

Gotycką wieżę mieszkalno-obronna zbudował w końcu XIV w. wójt Bystrzycy Kłodzkiej Mikołaj Rücker. Obiekt został przebudowany w latach 1689 i 1727. W czasie II wojny światowej przetrzymywano tu więźniów, pracujących w pobliskich gospodarstwach rolnych. W 2001 r. wieża przeszła w ręce prywatne, później została wyremontowana.

Obok wieży stoi dawna gospoda, zaś naprzeciwko dawna szkoła. Obok szkoły znajduje się dojście do kościoła z XVIII-wieczną figurą św. Jana Nepomucena. Na jej cokole przedstawiono świętego, pielgrzymującego do sanktuarium w Starej Boleslavi. Przed budynkiem bramnym stoi pomnik Jana Pawła II i XIX-wieczny krzyż.

Kościół św. Marcina wzmiankowany był w 1326 r., Obecną budowlę wzniesiono w 2 poł. XIV w. w stylu gotyckim i gruntownie przebudowano na barokowy w 2. poł. XVII w. i ponownie w XVIII w. Wieża pochodzi z 1682 r. Wewnątrz znajduje się barokowe wyposażenie z poł. XVIII w., poza tym zachowało się gotyckie sakramentarium i figura Madonny z 2 poł. XV w. Świątynię otacza mur z wewnętrznymi podcieniami i barokową kaplicą. W ścianę wmurowano liczne nagrobki, głównie z XIX w. Za kościołem znajduje się cmentarz, z drugiej strony stoi plebania z 1618 r., przebudowana w XVIII w. z obszerną stodołą typu folwarcznego.

Docieramy do szosy, biegnącej od głównej drogi mostem z lat 1882-83 nad Białą Lądecką. Mijamy kapliczkę z mozaiką i malowany na blasze krzyż z ukrytą przy domu kapliczką ze św. Józefem.

Warto podejść 215 m w lewo do pałacu. Neoklasycystyczny pałac zbudował w 1865 r. landrat kłodzki i nyski Carl von Seherr-Thoß, wg projektu Carla Schmidta. Od 1893 r. należał do rodziny von Münchhausen. Po 1945 r. ulokowano tu PGR, w latach 90. XX w. funkcjonował tu ośrodek Monaru, później PCK. W 2016 r. obiekt przeszedł w ręce prywatne i przeprowadzono jego remont. Pałac posiada neogotycką wieżę.

Idziemy dalej szosą w dół doliny Białej Lądeckiej, mijamy świetlicę wiejską, szkołę podstawową z lat międzywojennych i remizę strażacką z wiatą. Pod nr 91 znajduje się zagroda dawnego wolnego sędziostwa, dalej kolejny krzyż malowany na blasze.

Na ostrym zakręcie szosy można podejść 250 m w prawo kładką nad Białą Lądecką do jazu i bramy ze stróżówką pałacu. Stał tutaj dwór spalony w czasie wojny trzydziestoletniej. Obecny barokowy pałac powstał w latach 1797–98 jako rezydencja Franza Arbogasta Hoffmanna. Później przeszedł w ręce właściciela tkalni bawełny w sąsiednich Krosnowicach – Hermanna Lindheima, który ok. 1840 r. przeprowadził przez park kanał o dł. 1,6 km, doprowadzający wodę z Białej Lądeckiej na potrzeby napędzania zakładu. Kolejny właściciel – Hugo von Löbbecke, dokonał w latach 1869–71 neobarokowej przebudowy pałacu wg projektu Karla Schmidta. Kolejne skrzydło z oranżerią zbudował w latach 1883 i 1905 Siegfried von Löbbecke. W pałacu od 1952 r. funkcjonował dom wczasowy huty Bobrek, w 1994 r. przeszedł w ręce Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa. W 2012 r. pałac zakupiła firma Tanzanit, uruchamiając w nim hotel. Obecnie (2021) budynek jest na sprzedaż. W parku pałacowym rośnie pomnikowy dąb i lipa.

Koło skrzyżowania z drogą do Kolonii Żelazno opuszczamy wieś, idziemy wzdłuż Białej Lądeckiej. Skręcamy w lewo, przekraczamy tor i podchodzimy na skarpę doliny. Osiągamy zabudowania Krosnowic, z osiedlem dawnego PGR-u, za którym urządzono plac zabaw z pergolą. Docieramy do dworu.

Renesansowy dwór pochodzi z XVI/XVII w., przebudowano go gruntownie w XIX w., obok znajduje się mały folwark.

Za dworem skręcamy w deptak, biegnący koło szkoły.

Dwa budynki szkolne pochodzą z 1900 r. Przed nimi stoją: XVIII-wieczny Tron Łaski z rzadkim wizerunkiem św. Jana Nepomucena, adorującego Trójcę Św., pierwotnie usytuowany w pobliżu pałacu oraz kamienna kolumna z 1702 r. z metalowym krzyżem. Można tu zejść ścieżką 100 m w lewo do barokowej kapliczki z 1745 r.

Za szkołą znajduje się gotycki kościół św. Jakuba, położony na krawędzi wysokiej terasy doliny Białej Lądeckiej. Zbudowano go w 1. poł. XIV w. (wzmiankowany był w 1326 r.). W latach 1560-1623 znajdował się w posiadaniu protestantów. W 2. poł. XVII w. świątynię gruntownie przebudowano na barokową, w latach 1728-34 dostawiono dwie kaplice, tworzące pseudotransept. Kościół posiada gotycki portal, w jego szczycie umieszczone są dwa kamienne krzyże. Wewnątrz znajduje się barokowe wyposażenie – ołtarz główny z Grupą Ukrzyżowania z 1794 r., dłuta M.I. Klahra, ołtarze w kaplicach z ok. 1740 r., ambona z lat 1780-90 oraz rzeźby M.I. Klahra z lat 1794-1802. Poza tym można tu zobaczyć późnogotycki tryptyk z 1520 r. i renesansową chrzcielnicę z 1590 r. W otaczającym ją murze powstały krużganki, nakryte pulpitowym dachem. Umieszczono w nich stacje drogi krzyżowej z 1793 r. i liczne nagrobki z XVIII – pocz. XX w., w tym nagrobek Ignaza Reimanna. W obrębie murów znajduje się także gotycki budynek bramny i kostnica.

Opuszczamy teren kościelny obok krzyża z 1809 r i plebanii z XVIII-XIX w.

Dalej w lewo znajduje się cmentarz, na którym zachowały się stare nagrobki. W 2020 r. postawiono tu pomnik Ignaza Reimanna (1820-85), nauczyciela i kompozytora muzyki kościelnej związanego z Krosnowicami. Na jego cześć od 2002 r. odbywa się festiwal muzyczny.

Schodzimy schodkami ze wzgórza kościelnego do szosy z Żelazna i Osiedla Fabrycznego. Przechodzimy pod wiaduktem kolejowym linii Wrocław – Międzylesie i docieramy na stację Krosnowice Kłodzkie (302 m), gdzie kończy się nasza trasa.

Przystanek Krosnowice Kłodzkie położony jest na linii Wrocław – Międzylesie – Lichkov, uruchomionej na odcinku Kłodzko Główne – Międzylesie w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. Pierwotna stacja z 1875 r. znajdowała się w górnej części wsi, stąd jej późniejsza nazwa Krosnowice Górne. W obecnym miejscu, u stóp wzgórza kościelnego, ulokowano ją w 1897 r., kiedy powstało odgałęzienie do Stronia Śląskiego. Najpierw powstał przystanek, w 1901 r. zbudowano boczne tory, głównie dla potrzeb miejscowej fabryki tekstylnej, podnosząc rangę całości do stacji. W widłach dwóch linii postawiono prowizoryczny dworzec, na miejscu którego w 1911 r. powstał murowany budynek. Starą stację przemianowano na Krosnowice Górne, a nową na Krosnowice Dolne. Od 1923 r. Krosnowice Górne pełniły rolę stacji towarowej, w związku z czym nowa otrzymała miano Krosnowice Kłodzkie. W latach 1905-07 zbudowano drugi tor na odcinku Kamieniec Ząbkowicki – Krosnowice Górne. Krosnowice Kłodzkie posiadały dwie grupy peronów – dwa górne na linii Kłodzko – Międzylesie i dwa dolne na linii do Stronia Śląskiego. Dolna część stacji posiadała cztery tory, umożliwiające rozpoczynanie i kończenie biegu pociągów oraz rampę ładunkową z magazynem towarowym z blachy falistej. Ruchem zarządzał z budynku dworca dyżurny. W okresie powojennym stacja otrzymywała nagrody dla najbardziej zadbanej, np. w 1984 r. pierwsze miejsce w konkursie Pasażerskie lato za estetykę i porządek. Podczas elektryfikacji linii na odcinku Kłodzko – Międzylesie w 1994 r. stację zlikwidowano, przenosząc odgałęzienie linii do Stronia Śląskiego na posterunek odgałęźny Kłodzko Nowe. Jednocześnie rozebrano drugi tor do Krosnowic Górnych. Opuszczony dworzec uległ dewastacji i pożarowi, ostatecznie rozebrano go w 2012 r. Obok zachował się kolejowy dom mieszkalny. W 2004 r. zlikwidowano połączenia pasażerskie na linii do Stronia Śląskiego, obecnie prowadzony jest ruch towarowy do kamieniołomów w Ołdrzychowicach Kłodzkich. W tym samym okresie rozebrano boczne tory. Przystanek Krosnowice Kłodzkie posiada obecnie jeden czynny peron na linii do Międzylesia z dwoma wiatami.

GÓRY SOWIE: