Trasa 6 ( 29,2 km, 8.45 h):
Bystrzyca Kłodzka – Spalona – Huta – Bystrzyca Kłodzka

Bystrzyca Kłodzka – 4,1 km – Pod Wyszkami – 6,3 km – Spalona – 5,4 km – Młoty – 3,5 km – Huta – 3,6 km – Zalesie – 3,0 km – Stara Bystrzyca – 3,2 km – Bystrzyca Kłodzka

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacja Bystrzyca Kłodzka na linii Wrocław – Międzylesie/Lichkov (D9).

Charakterystyka – Długa trasa biegnąca przez Rów Górnej Nysy i środkową część Gór Bystrzyckich (Pasmo Jagodnej i Łomnickiej Równi), szlak zielony, od Huty szlak żółty. Istnieje możliwość podziału trasy na dwie części z noclegiem w Schronisku Jagodna w Spalonej.

Nawierzchnia – zróżnicowana – dłuższe odcinki dróg asfaltowych z szutrówkami, drogami bitymi i gruntowymi.

Atrakcje:

  • Bystrzyca Kłodzka – zabytkowa stacja, wieże murów obronnych, Muzeum Filumenistyczne, neorenesansowy ratusz, gotycki kościół farny
  • Malownicza aleja do Starej Bystrzycy Kolonii
  • Schronisko Jagodna
  • Huta Fort Wilhelma, figura Strażnika Wieczności
  • widokowe łąki nad Zalesiem
  • Zalesie drewniany kościół

Trasa zaczyna się na przystanku Bystrzyca Kłodzka (360 m).

Przystanek Bystrzyca Kłodzka położony jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie.

Pierwsza stacja powstała w 1875 r. na rogatkach miasta (obecnie Bystrzyca Kłodzka Przedmieście), gdzie teren pozwalał na rozbudowę torów stacyjnych. Położony bliżej centrum miasta przystanek Bystrzyca Kłodzka powstał w 1898 r. na malowniczym zboczu doliny Nysy Kłodzkiej, do 1968 r. nosił miano Bystrzyca Kłodzka Miasto. Posiada peron z wiatą, schody prowadzą do powstałego w 1898 r. dworca, w którym po przejęciu przez samorząd mieści się od 2010 r. siedziba straży miejskiej. Przed dworcem rosną pomnikowe drzewa – buk i miłorząb. Obok znajduje się kamienny most nad Nysą Kłodzką z lat 1873-74, zbudowany z piaskowca pozyskanego z rozbiórki Fortu Wilhelma w Górach Bystrzyckich. Z mostu roztacza się panorama tarasowej zabudowy miasta, porównywanej do miast włoskich.

Na przystanku zaczyna się szlak zielony, którym przecinamy ul. Międzyleśną, biegnącą wzdłuż dawnej linii murów obronnych położonej na wzgórzu starówki. Przejściem schodkami między Wieżą Rycerską i Muzeum Filumenistycznym docieramy do ul. Rycerskiej.

Wieża Rycerska powstała w 1580 r., przebudowano ją w 1609 r. i ponownie w 1843 r. na dzwonnicę kościoła ewangelickiego. Sam klasycystyczny kościół wraz ze szkołą ewangelicką wzniesiono w latach 1821–23. Od 1962 r. w budynku mieści się jedyne w Polsce Muzeum Filumenistyczne, w którym prezentowane są eksponaty związane z nieceniem ognia i produkcją zapałek – zapalniczki lontowe, benzynowe, gazowe, elektryczne, chemiczne, krzesiwa metalowe i skałkowe, kolekcja opakowań i etykiet zapałczanych z całego świata. Przy muzeum znajduje się Mały Rynek z piaskowcowym pręgierzem z 1566 r., pierwotnie usytuowanym na Rynku. W 1736 r. przeniesiono go pod strażnicę miejską, w obecnym miejscu stoi od 1813 r. Wykuto na nim łacińską inskrypcję: „Deus impios punit” (Bóg ukarze niegodziwców).

Ul. Rycerską osiągamy rynek (pl. Wolności).

Pośrodku rynku stoi ratusz w stylu neorenesansu włoskiego, wzniesiony w latach 1852-54 na wzór florenckiego. Z poprzedniego budynku, który spłonął w 1823 r. zachowała się renesansowa wieża z lat 1540-83.

Obok ratusza znajduje się barokowa figura Trójcy Świętej z 1736 r., wykonana przez Antoniego Jörga, fundacji bystrzyckiego patrycjusza Roberta Kleinwachtera w podziękowaniu za uratowanie miasta od pożaru. Znajduje się tu rzadki wizerunek Jezusa w postaci Baranka Apokaliptycznego. Pomnik oparto o dwunasty rozdział Apokalipsy, co potwierdza inskrypcja łacińska. Szczyt figury zajmuje Trójca Św., niżej stoi MB Wniebowzięta, otoczona św. Józefem, Anną i Joachimem, na dole znajduje się Archanioł Michał oraz św. Florian, Jan Nepomucen i Franciszek Ksawery.

W rynku zachowały późnorenesansowe i barokowe kamienice. Należy wyróżnić portal z kamienicy nr 14 czy renesansowy portal kamienicy nr 11. Pod nr 4 znajduje się ścienne malowidło, przedstawiające Bystrzycę w czasie pożaru w 1823 r.

Przy skraju rynku, na ul. Podmiejskiej znajduje się Brama Wodna.

Brama Wodna powstała wraz z murami obronnymi po 1319 r. Obok stoi dawne obronne wójtostwo, pierwotnie oddzielone od miasta wałem i fosą. W 1767 r. budynek obniżono o dwa piętra.

Na rynku skręcamy, ul. Kościelną docieramy do kościoła św. Michała Archanioła.

Kościół św. Michała Archanioła zbudowano w końcu XIII w. jako romański i przebudowano gruntownie na gotycki w poł. XV w. Na przełomie XV i XVI w. powstała nawa południowa, a w XVIII w. przebudowano wieżę. W latach 1914-16 kościół rozbudowano o część neorenesansową, powstała wtedy obecna wieża, dominująca w krajobrazie miasta oraz portale z rzeźbami św. Michała Archanioła i św. Floriana. Wnętrze nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Znajduje się tu neogotyckie wyposażenie z pocz. XX w., poza tym zachowały się: gotycka figurka MB z Dzieciątkiem z poł. XIV w., renesansowa chrzcielnica z 1577 r., barokowe rzeźby św. Jana Nepomucena i św. Franciszka Ksawerego autorstwa Michała Klahra, barokowy prospekt organowy z 1753 r. oraz neogotycka ambona z 1874 r. Obok świątyni stoi plebania z 2. poł. XVI w.

Ul. Starobystrzycką opuszczamy starówkę, na skrzyżowaniu z ul. Krakowską stoi dawna gospoda Goldene Sonne (Złote Słońce). Ul. Krakowską schodzimy do mostu nad Bystrzycą, mijamy kapliczkę i podchodzimy skłonem doliny ul. Spadzistą. Mijamy dawny szpital gruźliczy z pocz. XX w. z kaplicą i pawilonem parkowym (obecnie dom pomocy społecznej). Ul. Słoneczną opuszczamy zabudowę miasta i idziemy szosą w kierunku Wyszek. Wzdłuż szosy biegnie malownicza aleja kasztanowo-lipowa ze ścieżką, dawna Wustung-Promenade, zasadzona w 1856 r. Mijamy krzyż i docieramy do końca alei w Starej Bystrzycy Kolonii, gdzie znajduje się siedziba leśnictw Wyszki i Długopole Dolne (390 m).

Warto tu podejść 70 m w lewo do pomnika przyrody – Buka z Królewskiego Miasta Bystrzyca o obw. 570 cm. Przy szosie stoi budynek dawnej leśnej restauracji Forsthaus Wustung (Leśnictwo Pustki) z 2. poł. XIX w., w którym mieściła się także leśniczówka, naprzeciwko znajduje się dawna sala taneczna. Teren ten był miejscem rekreacji dla mieszkańców Bystrzycy Kłodzkiej.

Wkraczamy w las i Góry Bystrzyckie, idziemy doliną Tocznej obok Polany Rykowisko z wiatą i polem biwakowym, mijamy skrzyżowanie Rondo.

Docieramy do krzyża i miejsca odpoczynku, gdzie skręcamy w drogę gruntową. Rozpoczynamy dość strome podejście boczną dolinką, potem zakosem osiągamy wypłaszczenie pod Łysoniem (598 m) i Zalesiem (612 m). Kontynuujemy podejście na kulminację 630 m, za którą znajduje się kolejne zrównanie z miejscem odpoczynku. Teraz czeka nas bardziej zdecydowane podejście zboczem pasma Jagodnej. Docieramy do drogi bitej, którą zakosami z widokiem na Masyw Śnieżnika, osiągamy szosę nr 389 z Międzylesia przez Spaloną i Zieleniec na Przełęcz Polskie Wrota (tzw. Autostrada Sudecka) z kolejnym miejscem odpoczynku (767 m).

Droga powstała w latach 1931–38 wzdłuż ówczesnej granicy niemiecko-czechosłowackiej, równolegle do czeskiej linii obronnej w Górach Orlickich. Oficjalnie miała pełnić rolę turystyczną, przy jej budowie ważną rolę pełniły też względy militarne, miała bowiem pomóc w szybkim rozlokowaniu wojsk w razie konfliktu. Drodze nadano imię Hermanna Göringa, który podobno polował w okolicznych lasach. Ma duże walory widokowe i turystyczne, obecnie jest częściowo zmodernizowana, jednak odcinek Gniewoszów – Spalona jest w złym stanie technicznym.

Teraz czeka nas chwila marszu szosą, która pnie się łagodnie północnymi zboczami Sasanki (882 m) i Sasina (885 m). Ze skraju lasu koło domku letniskowego roztacza się widok na pasmo Łomnickiej Równi. Po chwili osiągamy widokową łąkę i Przełęcz Spalona (812 m) ze schroniskiem Jagodna.

Schronisko Jagodna powstało ok. 1895 r. jako gospoda, po remoncie w latach 1927-33 Kłodzkie Towarzystwo Górskie uruchomiło tu schronisko, działające obecnie pod szyldem PTTK. Naprzeciwko stoi krzyż z 1814 r., natomiast przy szosie poniżej i powyżej schroniska znajdują się dwa bunkry z lat 30. XX w., chroniące zbudowanej wtedy Autostrady Sudeckiej, co ciekawe są one zamaskowane jako zwykłe budynki gospodarcze. Schronisko położone jest na tzw. Przełęczy Spalona (812 m), która faktycznie jest tylko miejscem przejścia szosy przez grzbiet Gór Bystrzyckich, właściwa przełęcz znajduje się niżej, na szlaku w kierunku Lasówki. Poniżej schroniska znajduje się punkt widokowy na północną część Gór Bystrzyckich i Góry Orlickie.

Spod schroniska idziemy zmienionym w 2021 r. przebiegiem, idziemy szosą obok narciarskiej Polany Biegowej i domków letniskowych do granicy lasu, gdzie skręcamy w drogę gruntową. Schodzimy do drogi bitej, która biegnie zakosem koło miejsca odpoczynku i dalej skrajem lasu wzdłuż zabudowy Spalonej Dolnej. Docieramy do szutrówki z małym zbiornikiem przeciwpożarowym i zabytkowym budynkiem dawnego leśnictwa Spalona Dolna (obecnie leśnictwo Piaskowice). Wychodzimy na polanę, gdzie na odwrót, w dawnym budynku leśnictwa Piaskowice znajduje się obecnie siedziba leśnictwa Spalona Dolna. Skręcamy i mijamy miejsce odpoczynku przy malowniczym stawie w dolinie Szklarnika, zasilającym niegdyś położony niżej młyn Donnerloch (Młyn Piorunowy). Opuszczamy Spaloną i schodzimy drogą z zanikającym asfaltem. Dolina wciska się głęboko między Bronisz (725 m) i Zamkową Kopę (784 m). Docieramy do pomnika nadleśniczego Augusta Kliche (1886-1918) i doliny Bystrzycy, nad ostatnimi zabudowaniami Młotów (leśniczówka 548 m). Obok miejsca odpoczynku skręcamy w szosę z Bystrzycy Kłodzkiej do Lasówki i ponownie w drogę gruntową. Rozpoczynamy podejście na grzbiet pasma Łomnickiej Równi, mijamy ujęcie wody i docieramy do drogi bitej, którą przecinamy Pawelski Potok. Następnie skręcamy w ścieżkę, która pnie się stromym stopniem obok dawnego kamieniołomu do przecięcia kolejnej drogi bitej z miejscem odpoczynku. Stąd już łagodniej (uwaga na niewyraźną ścieżkę), osiągamy drogę gruntową, którą docieramy do siodła pod kulminacją 764 m z miejscem odpoczynku.

Z siodła można podejść 330 m ścieżką wokół kulminacji w prawo, do ruin pustelni-kaplicy NMP Wspomożycielki, ufundowanej w 1866 r. nad Wójtowicami staraniem krawca Franza Prause, zwanej w związku z tym kościółkiem krawców. Do szlaku można wrócić idąc dalej ścieżką wokół szczytu i przez polanę.

Docieramy do szutrówki, prowadzącej z Wójtowic do Huty, podchodzimy do miejsca odpoczynku, gdzie w prawo odchodzi 100-metrowy szlak dojściowy do ruin Fortu Wilhelma.

Fort Wilhelma wzniesiono na szczycie Wójtowskiej Równi (825 m) z rozkazu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II w 1790 r. w celu obrony przed atakiem Austriaków. Wkrótce potem go opuszczono, a materiał z rozbiórki kamienia wykorzystano do budowy szkoły w Bystrzycy Kł. (obecnie ZSO) i mostu kolejowego na Nysie Kłodzkiej. Do dzisiaj zachowały się zarysy fos z resztki kamiennej okładziny.

Osiągamy grzbiet pasma Łomnickiej Równi, na skraju Huty pod szczytem Poświętnej (842 m).

Można tu podejść 640 m w lewo szlakiem dojściowym do Strażnika Wieczności. Droga Wieczność swoją nazwę wzięła od przebiegu przez prawie 6 km bez jednego większego zakrętu. Powstała w latach 1788-90 w celu połączenia Fortu Wilhelma w Hucie z Fortem Fryderyka na Kamiennej Górze. Stoi przy niej figura Strażnika Wieczności, zwanego też Szarym Człowiekiem, postawiona w 1872 r. w miejscu, gdzie prawdopodobnie zamarzł miejscowy chłop, służyła także jako drogowskaz do wsi Pokrzywno. Po 1945 r. została zniszczona, w latach 1989-90 powstała jej replika. Naprzeciwko stoi Kapliczka Wielkiego Strachu, wg podania postawiona w 1814 r. w ramach wotum za cudowne odnalezienie dziecka zagubionego w bystrzyckich lasach.

Skręcamy w drogę bitą, zmieniając kolor szlaku na żółty. Opuszczamy las pod Wójtowską Równią, idziemy przez malownicze łąki wzdłuż zabudowy wyludnionej górskiej osady Huta. Mijamy Barczową (811) z widokami na Masyw Śnieżnika i pasmo Jagodnej. Droga przechodzi w gruntową, docieramy do pasa zarośli i młodników w miejscu dawnych zabudowań górnej części Zalesia. Osiągamy szutrówkę z samotnego domu, która przechodzi w asfalt. Mijamy zabytkową kapliczkę i krzyż, docieramy do zabudowań Zalesia, położonych w dolinie Drwiny, między Trzcińską Górą (738 m) i Koszelą (711 m). Osiągamy drewniany kościół (530 m).

Drewniany kościół św. Anny zbudowano jako cmentarny w latach 1717-18. Zrębowa budowla oszalowana jest deskami i pokryta gontem. We wnętrzu znajduje się 56 scen biblijnych (53 ze Starego Testamentu) wymalowanych na stropie i balustradzie chóru muzycznego, mających formę Biblii dla ubogich (biblia pauperum). Kościół otacza malowniczo położony na zboczu cmentarz, obok stoi drewniany budynek dawnej szkoły z 1838 r.

W kolejnym etapie zejścia mijamy kapliczkę i stare chaty sudeckie, wśród których znajduje się dawny zajazd Wagnera.

Opuszczamy Zalesie, głęboko wciętą doliną Drwiny docieramy do starej, ale ciągle funkcjonującej papierni w Starej Bystrzycy, położonej w dolinie Bystrzycy, zwanej czasem Łomnicką. Opuszczamy Góry Bystrzyckie, wracając do Rowu Górnej Nysy, skręcamy w ul. Bystrzycką, biegnącą ze Spalonej i Lasówki. Mijamy świetlicę wiejską z boiskiem, przy moście znajdowała się fabryka kołków drewnianych. Przed przystankiem znajduje się dawna poczta, przy skrzyżowaniu do Szklarki dawny zajazd Zur Hoffnung (Pod Nadzieją), a kawałek dalej willa Hoffmanna (365 m). Dalej mijamy kapliczkę z pocz. XX w. i dawną szkołę, naprzeciwko której stoi krzyż z 1880 r. Przy dwóch zakosach szosy wkraczamy w granice Bystrzycy Kłodzkiej, ul. Wojska Polskiego podchodzimy na skłon doliny Bystrzycy z widokiem na pasmo Jagodnej. Mijamy bloki Osiedla Szkolnego i Szkołę Podstawową nr 2 oraz dwie kapliczki – z końca i pocz. XIX w. Przed skrzyżowaniem z ul. Strażacką znajduje się zabytkowy krzyż, a za nim stoi Willa Nowa z lat 1908-10. Mijamy przedszkole nr 1 w budynku z 1894 r. i Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, dawny zajazd zum Weissen Ross (Pod Białą Różą). Przy skrzyżowaniu z ul. Jana Pawła II stoi dawna katolicka szkoła dla dziewcząt z 1871 r. i kolejna dla chłopców z 1821 r., przebudowana 40 lat później (obecnie PZU). Idziemy teraz wzdłuż dawnych murów starówki, gdzie urządzono Park Miejski z kapliczką słupową i zainicjowaną w 2015 r. Kryształową Aleją Gwiazd polskiego kina. Naprzeciwko parku stoi szkoła katolicka z lat 1898-1902, obecnie Szkoła Podstawowa nr 1. Docieramy do skrzyżowania z ul. Okrzei, gdzie widać w głębi Basztę Kłodzką z XIV w., przebudowaną w 1568 r., która strzegła bramy w kierunku Kłodzka. Ul. Międzyleśną obok siedziby Nadleśnictwa Bystrzyca Kłodzka i Muzeum Filumenistycznego wracamy na przystanek kolejowy, gdzie kończy się nasza trasa.

Wrocław i okolice: