Trasa 7 ( 30,9 km, 9.10 h):
Bystrzyca Kłodzka – Spalona – Huta – Gorzanów

Bystrzyca Kłodzka – 4,1 km – Pod Wyszkami – 6,3 km – Spalona – 5,4 km – Młoty – 3,5 km – Huta – 6,2 km – Stara Łomnica – 5,2 km – Gorzanów

Żeby zobaczyć przebieg trasy kliknij ikonkę „zobacz wszystkie warstwy danych”

Dojazd – stacje Bystrzyca Kłodzka i Gorzanów na linii Wrocław – Międzylesie/Lichkov (D9).

Charakterystyka – Bardzo długa trasa biegnąca przez Rów Górnej Nysy i środkową część Gór Bystrzyckich (Pasmo Jagodnej i Łomnickiej Równi), szlak zielony. Istnieje możliwość podziału trasy na dwie części z noclegiem w Schronisku Jagodna w Spalonej.

Nawierzchnia – zróżnicowana – drogi szutrowe, bite i gruntowe z dłuższymi odcinkami dróg asfaltowych.

Atrakcje:

  • Bystrzyca Kłodzka – zabytkowa stacja, wieże murów obronnych, Muzeum Filumenistyczne, neorenesansowy ratusz, gotycki kościół farny
  • malownicza aleja do Starej Bystrzycy Kolonii
  • Schronisko Jagodna
  • Huta  Fort Wilhelma, figura Strażnika Wieczności
  • widoki z Trójkątnej Łąki
  • Stara Łomnica  gotycka wieża rycerska z dworem środkowym, barokowy kościół, dwór dolny
  • Gorzanów – barokowy kościół, renesansowo-barokowy pałac, zabytkowa stacja

Trasa zaczyna się na przystanku Bystrzyca Kłodzka (360 m).

Przystanek Bystrzyca Kłodzka położony jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie.

Pierwsza stacja powstała w 1875 r. na rogatkach miasta (obecnie Bystrzyca Kłodzka Przedmieście), gdzie teren pozwalał na rozbudowę torów stacyjnych. Położony bliżej centrum miasta przystanek Bystrzyca Kłodzka powstał w 1898 r. na malowniczym zboczu doliny Nysy Kłodzkiej, do 1968 r. nosił miano Bystrzyca Kłodzka Miasto. Posiada peron z wiatą, schody prowadzą do powstałego w 1898 r. dworca, w którym po przejęciu przez samorząd mieści się od 2010 r. siedziba straży miejskiej. Przed dworcem rosną pomnikowe drzewa – buk i miłorząb. Obok znajduje się kamienny most nad Nysą Kłodzką z lat 1873-74, zbudowany z piaskowca pozyskanego z rozbiórki Fortu Wilhelma w Górach Bystrzyckich. Z mostu roztacza się panorama tarasowej zabudowy miasta, porównywanej do miast włoskich.

Na przystanku zaczyna się szlak zielony, którym przecinamy ul. Międzyleśną, biegnącą wzdłuż dawnej linii murów obronnych położonej na wzgórzu starówki. Przejściem schodkami między Wieżą Rycerską i Muzeum Filumenistycznym docieramy do ul. Rycerskiej.

Wieża Rycerska powstała w 1580 r., przebudowano ją w 1609 r. i ponownie w 1843 r. na dzwonnicę kościoła ewangelickiego. Sam klasycystyczny kościół wraz ze szkołą ewangelicką wzniesiono w latach 1821–23.  Od 1962 r. w budynku mieści się jedyne w Polsce Muzeum Filumenistyczne, w którym prezentowane są eksponaty związane z nieceniem ognia i produkcją zapałek – zapalniczki lontowe, benzynowe, gazowe, elektryczne, chemiczne, krzesiwa metalowe i skałkowe, kolekcja opakowań i etykiet zapałczanych z całego świata. Przy muzeum znajduje się Mały Rynek z piaskowcowym pręgierzem z 1566 r., pierwotnie usytuowanym na Rynku. W 1736 r. przeniesiono go pod strażnicę miejską, w obecnym miejscu stoi od 1813 r. Wykuto na nim łacińską inskrypcję: „Deus impios punit” (Bóg ukarze niegodziwców).

Ul. Rycerską osiągamy rynek (pl. Wolności).

Pośrodku rynku stoi ratusz w stylu neorenesansu włoskiego, wzniesiony w latach 1852-54 na wzór florenckiego. Z poprzedniego budynku, który spłonął w 1823 r. zachowała się renesansowa wieża z lat 1540-83.

Obok ratusza znajduje się barokowa figura Trójcy Świętej z 1736 r., wykonana przez Antoniego Jörga, fundacji bystrzyckiego patrycjusza Roberta Kleinwachtera w podziękowaniu za uratowanie miasta od pożaru. Znajduje się tu rzadki wizerunek Jezusa w postaci Baranka Apokaliptycznego. Pomnik oparto o dwunasty rozdział Apokalipsy, co potwierdza inskrypcja łacińska. Szczyt figury zajmuje Trójca Św., niżej stoi MB Wniebowzięta, otoczona św. Józefem, Anną i Joachimem, na dole znajduje się Archanioł Michał oraz św. Florian, Jan Nepomucen i Franciszek Ksawery.

W rynku zachowały późnorenesansowe i barokowe kamienice. Należy wyróżnić portal z kamienicy nr 14 czy renesansowy portal kamienicy nr 11. Pod nr 4 znajduje się ścienne malowidło, przedstawiające Bystrzycę w czasie pożaru w 1823 r.

Przy skraju rynku, na ul. Podmiejskiej znajduje się Brama Wodna.

Brama Wodna powstała wraz z murami obronnymi po 1319 r. Obok stoi dawne obronne wójtostwo, pierwotnie oddzielone od miasta wałem i fosą. W 1767 r. budynek obniżono o dwa piętra.

Na rynku skręcamy, ul. Kościelną docieramy do kościoła św. Michała Archanioła.

Kościół św. Michała Archanioła zbudowano w końcu XIII w. jako romański i przebudowano gruntownie na gotycki w poł. XV w. Na przełomie XV i XVI w. powstała nawa południowa, a w XVIII w. przebudowano wieżę. W latach 1914-16 kościół rozbudowano o część neorenesansową, powstała wtedy obecna wieża, dominująca w krajobrazie miasta oraz portale z rzeźbami św. Michała Archanioła i św. Floriana. Wnętrze nakryte jest sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Znajduje się tu neogotyckie wyposażenie z pocz. XX w., poza tym zachowały się: gotycka figurka MB z Dzieciątkiem z poł. XIV w., renesansowa chrzcielnica z 1577 r., barokowe rzeźby św. Jana Nepomucena i św. Franciszka Ksawerego autorstwa Michała Klahra, barokowy prospekt organowy z 1753 r. oraz neogotycka ambona z 1874 r. Obok świątyni stoi plebania z 2. poł. XVI w.

Ul. Starobystrzycką opuszczamy starówkę, na skrzyżowaniu z ul. Krakowską stoi dawna gospoda Goldene Sonne (Złote Słońce). Ul. Krakowską schodzimy do mostu nad Bystrzycą, mijamy kapliczkę i podchodzimy skłonem doliny ul. Spadzistą. Mijamy dawny szpital gruźliczy z pocz. XX w. z kaplicą i pawilonem parkowym, obecnie dom pomocy społecznej. Ul. Słoneczną opuszczamy zabudowę miasta i idziemy szosą w kierunku Wyszek. Wzdłuż szosy biegnie malownicza aleja kasztanowo-lipowa ze ścieżką, dawna Wustung-Promenade, zasadzona w 1856 r. Mijamy krzyż i docieramy do końca alei w Starej Bystrzycy Kolonii, gdzie znajduje się siedziba leśnictw Wyszki i Długopole Dolne (390 m).

Warto tu podejść 70 m w lewo do pomnika przyrody – Buka z Królewskiego Miasta Bystrzyca o obw. 570 cm. Przy szosie stoi budynek dawnej leśnej restauracji Forsthaus Wustung (Leśnictwo Pustki) z 2. poł. XIX w., w którym mieściła się także leśniczówka, naprzeciwko znajduje się dawna sala taneczna. Teren ten był miejscem rekreacji dla mieszkańców Bystrzycy Kłodzkiej.

Wkraczamy w las i Góry Bystrzyckie, idziemy doliną Tocznej obok Polany Rykowisko z wiatą i polem biwakowym, mijamy skrzyżowanie Rondo. Docieramy do krzyża i miejsca odpoczynku, gdzie skręcamy w drogę gruntową. Rozpoczynamy dość strome podejście boczną dolinką, potem zakosem osiągamy wypłaszczenie pod Łysoniem (598 m) i Zalesiem (612 m). Kontynuujemy podejście na kulminację 630 m, za którą znajduje się kolejne zrównanie z miejscem odpoczynku. Teraz czeka nas bardziej zdecydowane podejście zboczem pasma Jagodnej. Docieramy do drogi bitej, którą zakosami z widokiem na Masyw Śnieżnika, osiągamy szosę nr 389 z Międzylesia przez Spaloną i Zieleniec na Przełęcz Polskie Wrota (tzw. Autostrada Sudecka) z kolejnym miejscem odpoczynku (767 m).

Droga powstała w latach 1931–38 wzdłuż ówczesnej granicy niemiecko-czechosłowackiej, równolegle do czeskiej linii obronnej w Górach Orlickich. Oficjalnie miała pełnić rolę turystyczną, przy jej budowie ważną rolę pełniły też względy militarne, miała bowiem pomóc w szybkim rozlokowaniu wojsk w razie konfliktu. Drodze nadano imię Hermanna Göringa, który podobno polował w okolicznych lasach. Ma duże walory widokowe i turystyczne, obecnie jest częściowo zmodernizowana, jednak odcinek Gniewoszów – Spalona jest w złym stanie technicznym.

Teraz czeka nas chwila marszu szosą, która pnie się łagodnie północnymi zboczami Sasanki (882 m) i Sasina (885 m). Ze skraju lasu koło domku letniskowego roztacza się widok na pasmo Łomnickiej Równi. Po chwili osiągamy widokową łąkę i Przełęcz Spalona (812 m) ze schroniskiem Jagodna.

Schronisko Jagodna powstało ok. 1895 r. jako gospoda, po remoncie w latach 1927-33 Kłodzkie Towarzystwo Górskie uruchomiło tu schronisko, działające obecnie pod szyldem PTTK. Naprzeciwko stoi krzyż z 1814 r., natomiast przy szosie poniżej i powyżej schroniska znajdują się dwa bunkry z lat 30. XX w., chroniące zbudowanej wtedy Autostrady Sudeckiej, co ciekawe są one zamaskowane jako zwykłe budynki gospodarcze. Schronisko położone jest na tzw. Przełęczy Spalona (812 m), która faktycznie jest tylko miejscem przejścia szosy przez grzbiet Gór Bystrzyckich, właściwa przełęcz znajduje się niżej, na szlaku w kierunku Lasówki. Poniżej schroniska znajduje się punkt widokowy na północną część Gór Bystrzyckich i Góry Orlickie.

Spod schroniska idziemy zmienionym w 2021 r. przebiegiem, idziemy szosą obok narciarskiej Polany Biegowej i domków letniskowych do granicy lasu, gdzie skręcamy w drogę gruntową. Schodzimy do drogi bitej, która biegnie zakosem koło miejsca odpoczynku i dalej skrajem lasu wzdłuż zabudowy Spalonej Dolnej. Docieramy do szutrówki z małym zbiornikiem przeciwpożarowym i zabytkowym budynkiem dawnego leśnictwa Spalona Dolna (obecnie leśnictwo Piaskowice). Wychodzimy na polanę, gdzie na odwrót, w dawnym budynku leśnictwa Piaskowice znajduje się obecnie siedziba leśnictwa Spalona Dolna. Skręcamy i mijamy miejsce odpoczynku przy malowniczym stawie w dolinie Szklarnika, zasilającym niegdyś położony niżej młyn Donnerloch (Młyn Piorunowy).

Opuszczamy Spaloną i schodzimy drogą z zanikającym asfaltem.

Dolina wciska się głęboko między Bronisz (725 m) i Zamkową Kopę (784 m). Docieramy do pomnika nadleśniczego Augusta Kliche (1886-1918) i doliny Bystrzycy nad ostatnimi zabudowaniami Młotów (leśniczówka 548 m). Obok miejsca odpoczynku skręcamy w szosę z Bystrzycy Kłodzkiej do Lasówki i ponownie w drogę gruntową. Rozpoczynamy podejście na grzbiet pasma Łomnickiej Równi, mijamy ujęcie wody i docieramy do drogi bitej, którą przecinamy Pawelski Potok. Następnie skręcamy w ścieżkę, która pnie się stromym stopniem obok dawnego kamieniołomu do przecięcia kolejnej drogi bitej z miejscem odpoczynku. Stąd już łagodniej (uwaga na niewyraźną ścieżkę), osiągamy drogę gruntową, którą docieramy do siodła pod kulminacją 764 m z miejscem odpoczynku.

Z siodła można podejść 330 m ścieżką wokół kulminacji w prawo do ruin pustelni-kaplicy NMP Wspomożycielki, ufundowanej w 1866 r. nad Wójtowicami staraniem krawca Franza Prause, zwanej w związku z tym kościółkiem krawców. Do szlaku można wrócić idąc dalej ścieżką wokół szczytu i przez polanę.

Docieramy do szutrówki, prowadzącej z Wójtowic do Huty, podchodzimy do miejsca odpoczynku, gdzie w prawo odchodzi 100-metrowy szlak dojściowy do ruin Fortu Wilhelma.

Fort Wilhelma wzniesiono na szczycie Wójtowskiej Równi (825 m) z rozkazu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II w 1790 r. w celu obrony przed atakiem Austriaków. Wkrótce potem go opuszczono, a materiał z rozbiórki kamienia wykorzystano do budowy szkoły w Bystrzycy Kł. (obecnie ZSO) i mostu kolejowego na Nysie Kłodzkiej. Do dzisiaj zachowały się zarysy fos z resztki kamiennej okładziny.

Osiągamy grzbiet pasma Łomnickiej Równi, na skraju Huty pod szczytem Poświętnej (842 m).

Można tu podejść 640 m w lewo szlakiem dojściowym do Strażnika Wieczności. Droga Wieczność swoją nazwę wzięła od przebiegu przez prawie 6 km bez jednego większego zakrętu. Powstała w latach 1788-90 w celu połączenia Fortu Wilhelma w Hucie z Fortem Fryderyka na Kamiennej Górze. Stoi przy niej figura Strażnika Wieczności, zwanego też Szarym Człowiekiem, postawiona w 1872 r. w miejscu, gdzie prawdopodobnie zamarzł miejscowy chłop, służyła także jako drogowskaz do wsi Pokrzywno. Po 1945 r. została zniszczona, w latach 1989-90 powstała jej replika. Naprzeciwko stoi Kapliczka Wielkiego Strachu, wg podania postawiona w 1814 r. w ramach wotum za cudowne odnalezienie dziecka zagubionego w bystrzyckich lasach.

Idziemy szutrówką, skrajem zabudowań wyludnionej Huty, obok dawnego leśnictwa Bukowice. Obok miejsca odpoczynku skręcamy w drogę gruntową, biegnącą skrajem lasu pod szczytem Barć (814 m). Teraz czeka nas strome zejście krawędzią Gór Bystrzyckich przez malowniczą Trójkątną Łąkę z rozległym widokiem na Kotlinę Kłodzką, Rów Górnej Nysy, Góry Bardzkie i Złote oraz Krowiarki. Na polanie znajdowały się przed 1945 r. zabudowania przysiółka Barczów. Wkraczamy w las, po lewej widać ruiny schroniska Grünlandbaude, za skrętem mijamy zarośnięte pozostałości kolejnej polany – Kotlarni. Przecinamy potok Jastrząb i skręcamy koło ruin zagrody, należącej dawniej do przysiółka Ranserberg. Zejście łagodnieje, ścieżką biegnącą widokowym skrajem lasu osiągamy szutrówkę i rozrzucone zabudowania Starej Łomnicy. Opuszczamy Góry Bystrzyckie, wkraczając w Rów Górnej Nysy. Ulicą przecinamy potok Łomnica i skręcamy w kierunku centrum wsi. Za boiskiem i potokiem Hubka docieramy do szosy nr 388 Polanica-Zdrój – Bystrzyca Kłodzka, stoi tu wystawiony w 2016 r. pomnik 700-lecia Starej Łomnicy. Po drugiej stronie szosy widać starą remizę i dwór środkowy z wieżą rycerską.

Dwór środkowy powstał ok. 1550-80 r., przebudowano go w 1617 r. i w XIX w. Posiada renesansowy portal z kartuszami herbowymi Pannwitzów i spokrewnionych rodzin. Obok dworu znajduje się gotycka wieża mieszkalna z XIV/XV w., przebudowana w 1897 i 1935 r. i użytkowana obecnie jako budynek gospodarczy.

Tuż za dworem stoi kościół (384 m).

Kościół św. Małgorzaty, zbudowany jako gotycki w latach 1354-84, został przebudowany na barokowy w latach 1685 i 1794. Z pierwotnej budowli zachowała się gotycka wieża i fragmenty prezbiterium. Wewnątrz znajduje się gotycka rzeźba Madonny z XV w., renesansowa chrzcielnica z 1620 r., barokowa ambona z 1730 r. i ołtarze z ok. 1760 r. Przed kościołem stoi pomnik Sercanów z 2010 r. i krzyż z 1836 r. Obok znajduje się barokowa plebania z 1755 r., przebudowana w 1854 r. Po drugiej stronie szosy widać budynek szkoły podstawowej z ok. 1915 r.

Na zakręcie szosy do Bystrzycy Kłodzkiej idziemy dalej prosto ulicą wiejską w dolinie Łomnicy. Na kolejnym skrzyżowaniu można podejść 120 m ulicą do dworu dolnego.

Nakryty czterospadowym dachem dwór dolny powstał w 2 poł. XVII w., przebudowano go na barokowy w 2 ćw. XVIII i na pocz. XIX w.

Mijamy zabytkową kapliczkę i dwa krzyże, przecinamy betonową szosę z Krosnowic i opuszczamy Starą Łomnicę. Przy szosie stoi dawna bażanciarnia związana z kompleksem pałacowym w Gorzanowie. Idziemy chwilę ulicą dojazdową do Kolonii Muszyn a potem gruntową Aleją Spacerową, jedną z kilku wytyczonych niegdyś z pałacu. Docieramy do zabudowań Gorzanowa i szosy z kierunku Starej Łomnicy oraz Krosnowic. Ul. Kłodzką mijamy odnowioną kapliczkę z 1733 r. i plebanię z 1. poł. XIX w., za którą w głębi stoi budynek szkoły z końca XIX w. Przed nami kościół.

Gotycki kościół św. Marii Magdaleny wzmiankowano w 1341 r., w latach 1658-78 i w 1708 r. został gruntownie przebudowany na barokowy. Wewnątrz znajduje ołtarz główny z lat 1770-80 autorstwa Michała Ignacego Klahra Młodszego, z podobnego okresu pochodzi ambona i ołtarze boczne. Zachowało się także gotyckie sakramentarium, a w loży kolatorskiej nad zakrystią bardzo rzadkie przedstawienie leżącego na marach św. Jana Nepomucena z XVIII w. Obok kościoła stoją kaplice – św. Franciszka Ksawerego i św. Barbary z 1651 r. oraz kostnica z wizerunkiem czaszki z 1676 r. Przy bramach znajdują się dwa Ukrzyżowania – północne z 1820 r. i południowe z 1792 r.

Ul. Podzamcze schodzimy ze skarpy doliny Nysy Kłodzkiej do bramy pałacu, zwieńczonej figurą św. Jerzego z ok. 1660 r.

Już w XIV w. powstał tu zamek, zniszczony przez husytów i opuszczony w 1470 r. Obecny renesansowy pałac zbudował ok. 1570 r. Heinrich von Ratschin, rozbudowano go ok. 1620 r. W latach 1653-57 Johann Friedrich von Herberstein przebudował pałac na barokowy wg projektu Andrea Carove. Kolejne przebudowy miały miejsce w 1672 r. i latach 1735-38. Pałac znany był z teatru, prowadzonego w 1. poł. XIX w. przez hr. Johanna Hieronymusa von Herbersteina. Po 1945 r. budowla uległa dewastacji. W 2012 r. została przejęta przez Fundację Pałac Gorzanów, która rozpoczęła remont, udostępniając część wnętrz do zwiedzania. Pałac usytuowany jest na krawędzi doliny Nysy Kłodzkiej, posiada renesansową dekorację sgraffitową i barokowe szczyty wolutowe. Obiekt jest największą rezydencją na Ziemi Kłodzkiej, posiada aż 120 pomieszczeń. Na dziedzińcu znajdują się budynki gospodarcze, oficyny mieszkalne i pokryta dekoracją sgraffitową gorzelnia z lat 1653-78. Poniżej pałacu znajduje się zabytkowy park z dwoma pomnikowymi dębami i jaworem. Znajduje się tu pawilon ogrodowy z ok. 1660 r. ze stiukami udającymi wulkaniczną grotę i ruiny strzelnicy z ok. 1800 r.

Mijamy willę z 1920 r. i XVIII-wieczną figurę św. Jana Nepomucena w nietypowej klęczącej pozie, która znajduje się na dawnym ogrodzeniu pałacu. Docieramy do pl. Wolności, gdzie stoi barokowy Haus Grosspietsch z 2. poł. XVIII w. i klasycystyczny zajazd zum Reichsgrafen (Pod Hrabią Rzeszy) z ok. 1835 r., pełniący obecnie funkcję świetlicy wiejskiej. Skręcamy w ul. Młyńską, która wzięła swoją nazwę od widocznego po lewej młyna z 2 poł. XVIII w., przebudowanego na pocz. XIX w. Przy Młynówce stoi kolejna figura św. Jana Nepomucena z 1721 r. fundacji hr. von Herbersteina. Mijamy krzyż powodziowy z 2004 r. i przekraczamy mostem Nysę Kłodzką. Można tu podejść 320 m w lewo ul. Polną do ruin renesansowego Dworu Raczyn (Ratschinhof) z 1573 r. Przed przejazdem kolejowym skręcamy w drogę dojazdową do stacji (315 m), gdzie kończy się nasza trasa.

Stacja Gorzanów położony jest na linii Wrocław – Lichkov, uruchomionej na odcinku z Kłodzka w 1875 r. przez Kolej Górnośląską i stanowiącą część połączenia Wrocław – Praga. W 1994 r. linię zelektryfikowano na odcinku Kłodzko – Międzylesie. Stacja powstała w 1887 r. posiada trzy tory (jeden nieczynny) i dwa perony, pełniąc obecnie funkcję mijanki na jednotorowej linii. Przy torze ładunkowym zachowała się rampa i waga wagonowa. Ceglany budynek dworca pochodzi z lat uruchomienia stacji, dobudowano do niego pomieszczenie dyżurnego ruchu i magazyn towarowy, obok stoi niski budynek mieszkalny.

Wrocław i okolice: